Πιλοτική μελέτη της επίδρασης της συνεχούς καταγραφής βιοσημάτων ασθενών με καρδιαγγειακές παθήσεις στην ποιότητα ζωής και στους δείκτες υγείας

Abstract

The necessity of changing the hospital treatment model and the need to reduce hospitalization costs while providing safe care for chronically ill patients created the need for home monitoring programs regarding the management of patients with serious health problems. The present clinical study aimed to assess the potential of an online application to help patients after a recent acute myocardial infarction improve a series of indicators related to protection against recurrence of coronary heart disease, in the first six months after the infarction. We acknowledge the support for this work by the projects “Utilizing advanced technologies to improve Quality of Life through the provision of home medical monitoring and assistance with daily activities (Quality of Life)” (MIS 448349) implemented in the of the “Action for the Strategic Development on the Research and Technological Sector”, funded by the Operational Programme "Competitiveness and Entrepreneurship " (NSRF 2007-2013) co-financed by Greece and the European Union (European Regional Development Fund) and “Novel technologies to monitor, support and improve the quality of life of patients and other vulnerable user groups (Quality of Life II)” (MIS 5002464) implemented under the “Action for the Strategic Development on the Research and Technological Sector”, funded by the Operational Programme "Competitiveness, Entrepreneurship and Innovation" (NSRF 2014-2020) co-financed by Greece and the European Union (European Regional Development Fund). These specific projects were implemented by the Foundation for Research and Technology – Hellas (FORTH) under the coordination of the Institute of Computer Science and the participation of the Institute of Applied and Computational Mathematics and the Institute of Electronic Structure & Lasers, and the cooperation and participation of the cardiology clinic of PAGNI Hospital, in Heraklion, Crete The Institute of Computer Science of FORTH designed and implemented an electronic platform for recording and monitoring patients. The usability evaluation of the platform and the services developed was carried out at two levels. The first level of evaluation was carried out throughout the implementation of the pilot platform by usability experts, who were invited at regular intervals and, as necessary, to use individual elements of the platform's services as end users (expert walkthroughs) in order to highlight any problems that may occur to end users and provide relevant advice or alternative solutions for optimizing the platform. The study was based on pioneering interdisciplinary research and development that combines the fields of Ambient Intelligence, E-Health, medicine (hospitalization protocols /home monitoring), sensor and Smart Materials Technologies, mathematical modeling of health data, Human-Computer Interaction, as well as accessibility and Design for All. The methodology adopted consisted of three (3) basic stages: (a) study of the user environment, user characteristics and requirements, as well as technical requirements and specifications, (b) design and development of the basic technological hardware and software components for the development of the support environment, and (c) integration, evaluation and pilot implementation in modern smart spaces for simulating everyday environments. 103 patients were randomized. Results were ultimately collected from 46 patients who had access to the app and 52 patients who had access to usual care only. The main findings of the study were that patients who received the application had a significant improvement at the end of the study compared to the control group in a number of important parameters, including: A greater reduction in diastolic blood pressure A greater reduction in body mass index A greater reduction in LDL cholesterol increased physical activity Improvement in important dietary habits (increase in fruit consumption, decrease in soft drinks, and red meat consumption). Overall, our study showed that in patients with recent myocardial infarction, the use of technological tools such as an online application that supports health self-assessment and educates the patient may have a positive effect on a number of indicators that are important for the secondary prevention of Coronary Heart Disease. Our study suggests that attitudes toward e-health solutions and remote biomarker monitoring after an acute myocardial infarction may evolve over time with improved technological literacy. In this study, the role of the participatory design of the users themselves was also the success of the intervention, as it was designed and based on the needs of the end users themselves in the initial phases of the research. In our study, the primary role was given to users, and the technological platform was designed based on their needs; and nothing ready-made was used. The design of the platform was based on the needs recorded by the end users themselves, and for this reason, there was a high acceptance by the users. This study is an example of good practice, where the technology was "built" around the user and not the other way around.

Σύνοψη στα Ελληνικά Η αναγκαιότητα της αλλαγής του νοσοκομειακού μοντέλου αντιμετώπισης, η ανάγκη της μείωσης του κόστους νοσηλείας παράλληλα με την ασφαλή περίθαλψη των χρόνια πασχόντων δημιούργησαν την ανάγκη για προγράμματα παρακολούθησης στο σπίτι, αναφορικά με τη διαχείριση της νόσου ασθενών με σοβαρά προβλήματα υγείας. Η δευτερογενής πρόληψη είναι σημαντικό στοιχείο της προσπάθειας για βελτίωση των δεικτών υγείας. Η παρούσα κλινική μελέτη είχε σαν σκοπό να εκτιμήσει την δυνατότητα μιας διαδικτυακής εφαρμογής, να βοηθήσει ασθενείς μετά από πρόσφατο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου να βελτιώσουν μια σειρά από δείκτες που σχετίζονται με την προστασία από υποτροπή της στεφανιαίας νόσου, τους πρώτους έξι μήνες μετά το έμφραγμα. Η χρηματοδότηση της έρευνας έγινε από κονδύλια τα οποία εξασφαλίστηκαν από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (α) στο πλαίσιο του έργου - «Ποιότητα Ζωής1: - Αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών για τη βελτίωση της Ποιότητας Ζωής μέσω της παροχής κατ' οίκον ιατρικής παρακολούθησης και υποβοήθησης καθημερινών δραστηριοτήτων" (ΟΠΣ 448349) (ΕΣΠΑ 2007 – 2013, Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ‘’Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα’’, δράση ‘’Αναπτυξιακές Προτάσεις Ερευνητικών Φορέων-ΚΡΗΠΙΣ”) και (β) στο πλαίσιο του έργου «Ποιότητα Ζωής ΙΙ2 «Αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για την κατ' οίκον παρακολούθηση, υποστήριξη και βελτίωση της ποιότητας ζωής ασθενών και άλλων ευπαθών ομάδων του πληθυσμού2» (ΟΠΣ 5002464) (ΕΣΠΑ 2014 – 2020, Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία», Δράση Εθνικής Εμβελείας «Αναπτυξιακές Προτάσεις Ερευνητικών Φορέων - ΚΡΗΠΙΣ ΙΙ», με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης). Τα έργα ΚΡΗΠΙΣ - Ποιότητα Ζωής και ΚΡΗΠΙΣ ΙΙ-Ποιότητα Ζωής ΙΙ υλοποιήθηκαν από το ΙΤΕ, με τη συμμετοχή των Ινστιτούτων Πληροφορικής (Συντονιστής), Υπολογιστικών Μαθηματικών, Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ και Επιστημών Χημικής Μηχανικής με τη συνεργασία και συμμετοχή της καρδιολογικής κλινικής του ΠαΓΝΗ. Από το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ δημιουργήθηκε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγραφής και παρακολούθησης ασθενών. Η αξιολόγηση ευχρηστίας της πλατφόρμας των υπηρεσιών που αναπτύχθηκαν έγινε σε δύο επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο αξιολόγησης έγινε καθ’ όλη τη διάρκεια της υλοποίησης της πιλοτικής πλατφόρμας από ειδικούς ευχρηστίας (usability experts), οι οποίοι καλέστηκαν σε τακτά διαστήματα και κατ’ ανάγκη, να κάνουν χρήση επιμέρους στοιχείων υπηρεσιών της πλατφόρμας σαν τελικοί χρήστες (expert walkthroughs) με σκοπό να επισημάνουν τυχόν προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν σε τελικούς χρήστες και να δώσουν σχετικές συμβουλές ή εναλλακτικές λύσεις για την βελτιστοποίηση της πλατφόρμας. Η μελέτη βασίστηκε σε πρωτοποριακή διεπιστημονική έρευνα και ανάπτυξη που συνδυάζει τους τομείς της Διάχυτης Νοημοσύνης, της Ηλεκτρονικής Υγείας, της ιατρικής (πρωτόκολλα νοσηλείας / παρακολούθηση κατ’ οίκον), των Τεχνολογιών Αισθητήρων και Έξυπνων Υλικών, της μαθηματικής μοντελοποίησης δεδομένων υγείας, της Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου - Υπολογιστή, καθώς και της προσβασιμότητας και της Σχεδίασης για Όλους. Η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε αποτελούνταν από τρία (3) βασικά στάδια: (α) μελέτη του περιβάλλοντος χρήσης, των χαρακτηριστικών και των απαιτήσεων των χρηστών, αλλά και των τεχνικών απαιτήσεων και προδιαγραφών, (β) σχεδίαση και ανάπτυξη των βασικών τεχνολογικών συστατικών υλικού και λογισμικού για την ανάπτυξη του περιβάλλοντος υποστήριξης, και (γ) ολοκλήρωση, αξιολόγηση και πιλοτική εφαρμογή σε σύγχρονους έξυπνους χώρους προσομοίωσης καθημερινών περιβαλλόντων. Τυχαιοποιήθηκαν 103 ασθενείς. Τελικά συλλέχθηκαν αποτελέσματα από 46 ασθενείς που είχαν πρόσβαση στην εφαρμογή και 52 ασθενείς που είχαν πρόσβαση μόνο στην συνήθη θεραπευτική διαχείριση. Τα κύρια ευρήματα της μελέτης ήταν ότι οι ασθενείς που έλαβαν την εφαρμογή είχαν στο τέλος της μελέτης σημαντικότερη βελτίωση σε σχέση με την ομάδα ελέγχου σε μια σειρά από σημαντικές παραμέτρους που περιλαμβάνουν: μεγαλύτερη μείωση στις τιμές διαστολικής πίεση μεγαλύτερη μείωση στο δείκτη μάζας σώματος μεγαλύτερη μείωση στις τιμές της LDL χοληστερόλης αυξημένη φυσική δραστηριότητα βελτίωση σε σημαντικές διατροφικές συνήθειες (αύξηση στην κατανάλωση φρούτων, μείωση στην κατανάλωση αναψυκτικών και κόκκινου κρέατος) Συνολικά η μελέτη μας έδειξε ότι σε ασθενείς με πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου η χρήση τεχνολογικών μέσων όπως μια διαδικτυακή εφαρμογή που στηρίζει την αυτοαξιολόγηση της υγείας και εκπαιδεύει τον ασθενή, μπορεί να έχει θετική επίδραση σε μια σειρά από δείκτες που είναι σημαντική για την δευτερογενή πρόληψη της Στεφανιαίας νόσου. Η μελέτη μας υποδηλώνει ότι οι στάσεις απέναντι στις λύσεις ηλεκτρονικής υγείας και την απομακρυσμένη παρακολούθηση βιοσημάτων μετά από ένα οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου μπορεί να εξελιχθούν με την πάροδο του χρόνου με βελτιωμένη τεχνολογική παιδεία. Στην παρούσα μελέτη, ο ρόλος του συμμετοχικού σχεδιασμού των ίδιων των χρηστών ήταν και η επιτυχία της παρέμβασης καθώς σχεδιάστηκε και βασίστηκε στις ανάγκες από τους ίδιους τους τελικούς χρήστες στις αρχικές φάσεις της έρευνας. Στη δική μας μελέτη δόθηκε ο πρωταρχικός ρόλος στους χρήστες και η τεχνολογική πλατφόρμα σχεδιάστηκε πάνω στις ανάγκες τους και δεν χρησιμοποιήθηκε κάτι έτοιμο. Ο σχεδιασμός της πλατφόρμας βασίστηκε στις ανάγκες που καταγράφηκαν από τους ίδιους τους τελικούς χρήστες και γι΄αυτό το λόγο υπήρχε υψηλή αποδοχή από τους χρήστες. Η παρούσα μελέτη αποτελεί παράδειγμα καλής πρακτικής, όπου η τεχνολογία «χτίστηκε» γύρω από τον χρήστη και όχι το αντίστροφο.