Περίληψη
Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται την προσβασιμότητα των μαθηματικών για άτομα με οπτική αναπηρία, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις γλωσσικές και τεχνολογικές και διαστάσεις που σχετίζονται με την απόδοση και κατανόηση των μαθηματικών σε απτικό/ψηλαφητό, ακουστικό και πολυτροπικό / πολυαισθητηριακό περιβάλλον. Η ανάγκη για καθολική και ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία αποτελεί θεμελιώδη αρχή κάθε δημοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος, ενώ τα μαθηματικά —λόγω της συμβολικής και αφηρημένης φύσης τους— συνιστούν έναν ιδιαίτερα απαιτητικό τομέα ως προς την προσβασιμότητα. Η παρούσα διατριβή αναπτύχθηκε με στόχο να καλύψει αυτό το κενό και να συμβάλει στην επιστημονική θεμελίωση και πρακτική υποστήριξη της μαθηματικής προσβασιμότητας και στην ελληνική γλώσσα.Η ερευνητική πορεία δομήθηκε σε τρεις διακριτές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες φάσεις. Στην πρώτη φάση, υλοποιήθηκε η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου αποθετηρίου μαθηματικών κωδίκων, το οποίο προέκυψε από τη συστημα ...
Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται την προσβασιμότητα των μαθηματικών για άτομα με οπτική αναπηρία, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις γλωσσικές και τεχνολογικές και διαστάσεις που σχετίζονται με την απόδοση και κατανόηση των μαθηματικών σε απτικό/ψηλαφητό, ακουστικό και πολυτροπικό / πολυαισθητηριακό περιβάλλον. Η ανάγκη για καθολική και ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία αποτελεί θεμελιώδη αρχή κάθε δημοκρατικού εκπαιδευτικού συστήματος, ενώ τα μαθηματικά —λόγω της συμβολικής και αφηρημένης φύσης τους— συνιστούν έναν ιδιαίτερα απαιτητικό τομέα ως προς την προσβασιμότητα. Η παρούσα διατριβή αναπτύχθηκε με στόχο να καλύψει αυτό το κενό και να συμβάλει στην επιστημονική θεμελίωση και πρακτική υποστήριξη της μαθηματικής προσβασιμότητας και στην ελληνική γλώσσα.Η ερευνητική πορεία δομήθηκε σε τρεις διακριτές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες φάσεις. Στην πρώτη φάση, υλοποιήθηκε η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου αποθετηρίου μαθηματικών κωδίκων, το οποίο προέκυψε από τη συστηματοποιημένη καταγραφή των μαθηματικών συμβόλων braille στην ελληνική γλώσσα. Το έργο αυτό αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση της αποσπασματικότητας που χαρακτήριζε την ψηλαφητή αναπαράσταση των μαθηματικών στην Ελλάδα αλλά και σε παγκοσμίως, προσφέροντας ένα τυποποιημένο εργαλείο μετατροπής εκπαιδευτικού υλικού σε braille για δασκάλους/καθηγητές και μαθητές/φοιτητές. Το έργο αυτό αποτέλεσε το απαραίτητο θεμέλιο για τη μελέτη και εφαρμογή πιο σύνθετων μορφών πρόσβασης.Η δεύτερη φάση επικεντρώθηκε στην ακουστική απόδοση των μαθηματικών εκφράσεων, αξιοποιώντας τεχνολογίες μετατροπής μαθηματικών σε ομιλία και εξετάζοντας την αποτελεσματικότητα και την ακρίβειά τους. Η έρευνα ανέδειξε πλήθος μεταφραστικών και δομικών λαθών κατά την απόδοση ελληνικών μαθηματικών σε βιβλία DAISY, αποδεικνύοντας την ανάγκη για γλωσσική προσαρμογή και ποιοτική αξιολόγηση. Για τον σκοπό αυτό αναπτύξαμε τη μεθοδολογία EAR-Math, με την οποία εξετάστηκε πειραματικά η ικανότητα των χρηστών να αντιλαμβάνονται μαθηματικές εκφράσεις ακουστικά, με αποτελέσματα που επιβεβαιώνουν τις δυσκολίες στην κατανόηση δομικών στοιχείων και την αξία της εκπαίδευσης και του σχεδιασμού κατάλληλων ακουστικών κανόνων. Στο ίδιο πλαίσιο, αναπτύχθηκαν και αξιολογήθηκαν αυτοματοποιημένες μέθοδοι εξαγωγής μετρικών απόδοσης, οι οποίες επιτρέπουν την αντικειμενική και επεκτάσιμη αξιολόγηση ακουστικής απόδοσης μαθηματικών σε διάφορα περιβάλλοντα-συστήματα.Η τρίτη φάση της διατριβής διεύρυνε το ερευνητικό πεδίο προς μια συγκριτική ανάλυση των διαφόρων μορφών πρόσβασης —ψηλαφητής, ακουστικής και ψηλαφητής-ακουστικής (πολυτροπικής/πολυαισθητηριακής)— εξετάζοντας την απόδοσή τους ως προς τη βραχυπρόθεσμη μνημονική ανάκληση μαθηματικών εκφράσεων από τυφλά άτομα. Τα αποτελέσματα της μελέτης κατέδειξαν με σαφήνεια την υπεροχή της πολυτροπικής προσέγγισης, η οποία ενισχύει τη μνημονική συγκράτηση και ελαχιστοποιεί τα σφάλματα κατανόησης, ιδίως σε πιο σύνθετες μαθηματικές εκφράσεις. Η ακουστική απόδοση, αντίθετα, παρουσίασε τις περισσότερες δυσκολίες, επιβεβαιώνοντας τη σημασία του πολυαισθητηριακού σχεδιασμού στο προσβάσιμο μαθησιακό περιβάλλον.Συνολικά, η διατριβή αυτή φιλοδοξεί να προσφέρει μια ολιστική προσέγγιση στην προσβασιμότητα των μαθηματικών, συνδυάζοντας τη γλωσσική προσαρμογή, την τεχνολογική αξιολόγηση και την εμπειρική διερεύνηση της χρήσης από άτομα με οπτική αναπηρία. Πέρα από το ελληνικό πλαίσιο, η μεθοδολογία και τα ευρήματα έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν διεθνώς στη βελτίωση των τεχνολογιών προσβασιμότητας για τα μαθηματικά, προάγοντας την ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών και φοιτητών στη μαθηματική εκπαίδευση και την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
This doctoral dissertation addresses the accessibility of mathematics for individuals with visual impairments, with particular emphasis on the linguistic and technological dimensions related to the rendering and comprehension of mathematics in tactile, auditory, and multimodal/multisensory environments. The need for universal and equitable access to education for persons with disabilities constitutes a fundamental principle of any democratic educational system. Mathematics, however —due to its symbolic and abstract nature— represents a particularly demanding domain in terms of accessibility. This dissertation was developed to address this gap and to contribute both to the scientific foundation and to the practical support of mathematical accessibility in the Greek language.The research trajectory was structured into three distinct yet complementary phases. In the first phase, a comprehensive repository of mathematical codes was developed, emerging from the systematic documentation of m ...
This doctoral dissertation addresses the accessibility of mathematics for individuals with visual impairments, with particular emphasis on the linguistic and technological dimensions related to the rendering and comprehension of mathematics in tactile, auditory, and multimodal/multisensory environments. The need for universal and equitable access to education for persons with disabilities constitutes a fundamental principle of any democratic educational system. Mathematics, however —due to its symbolic and abstract nature— represents a particularly demanding domain in terms of accessibility. This dissertation was developed to address this gap and to contribute both to the scientific foundation and to the practical support of mathematical accessibility in the Greek language.The research trajectory was structured into three distinct yet complementary phases. In the first phase, a comprehensive repository of mathematical codes was developed, emerging from the systematic documentation of mathematical braille symbols in Greek. This work aimed to address the fragmentation that characterized the tactile representation of mathematics in Greece, as well as internationally, by providing a standardized tool for converting educational material into braille for teachers and students. This project formed the essential foundation for the dissertation and implementation of more complex forms of access.The second phase focused on the auditory rendering of mathematical expressions, utilizing math-to-speech technologies and examining their effectiveness and accuracy. The research revealed a large number of translation and structural errors in the rendering of Greek mathematics in DAISY books, demonstrating the need for linguistic adaptation and quality evaluation. For this purpose, the EAR Math methodology was developed, through which users’ ability to perceive mathematical expressions through synthetic voice was experimentally investigated. The results confirmed the difficulty in understanding structural elements and highlighted the importance of a) training and b) the design of appropriate auditory rules. Within the same framework, automated methods for extracting performance metrics were also developed and evaluated, enabling objective and scalable assessment of the auditory rendering of mathematics across different environments and systems.The third phase of the dissertation expanded the research field toward a comparative analysis of different forms of access—tactile, auditory, and combined tactile-auditory (multimodal/multisensory)—examining their effectiveness in terms of short-term memory recall of mathematical expressions by blind individuals. The findings clearly demonstrated the superiority of the multimodal approach, which enhances memory retention and minimizes comprehension errors, particularly in more complex mathematical expressions. Auditory rendering, in contrast, presented the most retention errors, confirming the importance of multisensory design in accessible learning environments.Overall, this dissertation aspires to offer a holistic approach to mathematical accessibility, combining linguistic adaptation, technological evaluation, and empirical investigation of use by individuals with visual impairments. Beyond the Greek context, the methodology and findings have the potential to contribute internationally to the improvement of accessibility technologies for mathematics, promoting equal participation of all pupils and students in mathematics education and in the broader scientific community.
περισσότερα