Το πεδίο της ελίτ δευτεροβάθμιας ιδιωτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα

Abstract

The subject of this dissertation is the social space of secondary private education, specifically elite private schools, which constitute the dominant educational strategy for the social strata of Athenian society at the top of the social hierarchy. More specifically, as demonstrated in this work, the choice of elite secondary private schools aims to offer the offspring of socially privileged families a selective educational environment. Thus, through field research conducted on third-year high school students of renowned private schools in Athens and the analysis of the social space of elite secondary private education in Greece as a socially hierarchical and structured space, based on the social characteristics of the “clientèle” of these schools, this dissertation presents the fundamental principles of the structure of this space: on one hand, elite private schools are distinguished from other private and public schools, thereby establishing a definitive social boundary between the “great and small door” (la grande porte et la petite porte) in Greek education, and, on the other hand, within the very space of elite secondary private education, schools of the “aristocracy” are separated from the less famous and selective ones. In this context, the construction of a multidimensional social space, made possible through the implementation of multiple correspondence analysis techniques, provides the opportunity for a sociological insight into the upper and middle social strata of Athens, their internal differentiations, and their strategies.

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής είναι ο κοινωνικός χώρος της δευτεροβάθμιας ιδιωτικής εκπαίδευσης και, πιο συγκεκριμένα, τα ελίτ ιδιωτικά σχολεία, που συνιστούν την κυρίαρχη εκπαιδευτική στρατηγική των κοινωνικών στρωμάτων της αθηναϊκής κοινωνίας που βρίσκονται στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας. Πιο συγκεκριμένα, όπως καταδεικνύεται στην παρούσα εργασία, η επιλογή των ελίτ δευτεροβάθμιων ιδιωτικών σχολείων επιδιώκει να προσφέρει στους γόνους των κοινωνικά προνομιούχων οικογενειών ένα εκλεκτικό περιβάλλον εκπαίδευσης. Έτσι, μέσα από τη διεξαγωγή μιας έρευνας πεδίου σε μαθητές της Γ’ Τάξης του Ενιαίου Λυκείου φημισμένων ιδιωτικών σχολείων της Αθήνας και την ανάλυση του κοινωνικού χώρου της ελίτ δευτεροβάθμιας ιδιωτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα ως χώρου κοινωνικά ιεραρχημένου και δομημένου, διά μέσου των κοινωνικών χαρακτηριστικών της «πελατείας» των σχολείων αυτών, στην παρούσα διατριβή παρουσιάζονται οι βασικές αρχές δόμησης του χώρου αυτού: από τη μια μεριά, τα ελίτ ιδιωτικά σχολεία διακρίνονται από τα υπόλοιπα ιδιωτικά και δημόσια σχολεία, καθιερώνοντας, με τον τρόπο αυτό, ένα οριστικό κοινωνικό σύνορο μεταξύ ενός είδους «μεγάλης πόρτας και μικρής πόρτας» στην ελληνική εκπαίδευση, και, από την άλλη μεριά, στο εσωτερικό του ιδίου του χώρου της ελίτ δευτεροβάθμιας ιδιωτικής εκπαίδευσης, διαχωρίζονται τα σχολεία της «αριστοκρατίας» από τα λιγότερο διάσημα και εκλεκτικά. Στο πλαίσιο αυτό, η συγκρότηση ενός πολυδιάστατου κοινωνικού χώρου, η οποία καθίσταται εφικτή χάρη στην ενεργοποίηση της τεχνικής της πολλαπλής ανάλυσης αντιστοιχιών (Multiple Correspondence Analysis – MCA) παρέχει τη δυνατότητα μιας κοινωνιολογικής ματιάς στο εσωτερικό των ανώτερων και μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων της Αθήνας, των εσωτερικών τους διαφοροποιήσεων και των στρατηγικών τους.

L’objet de la présente thèse est l’espace social de l’enseignement secondaire privé et, plus précisément, les écoles privées d’élite, qui constituent la stratégie éducative dominante des classes sociales de la société athénienne situées au sommet de la hiérarchie sociale. Plus précisément, comme il est démontré dans ce travail, le choix des écoles secondaires privées d’élite vise à offrir aux enfants des familles socialement privilégiées un environnement éducatif sélectif. Ainsi, à travers la réalisation d’une enquête de terrain auprès des élèves de terminale (3ᵉ année) du lycée unifié de prestigieuses écoles privées d’Athènes et l’analyse de l’espace social de l’enseignement secondaire privé d’élite en Grèce en tant qu’espace socialement hiérarchisé et structuré, à partir des caractéristiques sociales de la « clientèle » de ces écoles, la présente thèse présente les principes fondamentaux de la structuration de cet espace: D’une part, les écoles privées d’élite se distinguent des autres écoles privées et publiques, établissant ainsi une frontière sociale nette entre ce que l’on pourrait qualifier de «grande porte» et «petite porte» dans l’éducation grecque; D’autre part, à l’intérieur même de l’espace de l’enseignement secondaire privé d’élite, les écoles de «l’aristocratie» se différencient des écoles moins renommées et moins sélectives. Dans ce cadre, la construction d’un espace social multidimensionnel, rendue possible grâce à l’activation de la technique de l’Analyse des Correspondances Multiples (Multiple Correspondence Analysis – MCA), offre la possibilité d’un regard sociologique sur l’intérieur des classes sociales supérieures et moyennes d’Athènes, sur leurs différenciations internes et sur leurs stratégies.