Η κεραμική της ΠΕ Ι περιόδου (3200-2700 π.Χ.) στην Αττική: η περίπτωση των υπογείων θαλάμων στον οικισμό της Μερέντας στο Μαρκόπουλο Αττικής

Abstract

This dissertation examines the pottery of the Early Bronze Age I period (3500–3200 BC) in the region of Attica, based on material recovered from the settlement of Merenda at Markopoulo Mesogeias. The study is based on a macroscopic, typological, and technological analysis of 13,885 sherds from Clusters A and B, applying the chaîne opératoire approach. Understanding the technological choices, modes of use, and depositional practices reflected in the pottery contributes to the reconstruction of aspects of daily life and community organization. The synthesis of the data revealed distinct patterns of use and deposition that reflect deliberate social practices. The pits of Cluster A are interpreted as secondary, intentional deposits emphasizing consumption, while Cluster B presents a greater diversity of functions and indications of everyday activity. The distribution and composition of the ceramic categories demonstrate that deposition was not random but structured, forming part of broader practices of material and mnemonic management. Ceramic production appears to have been local and non-specialized, characterized by shared technological standards that place Merenda within networks of exchange and interaction across southern Greece. This study highlights Merenda as a key site of the Early Bronze Age I in Attica. It provides new data on the organization, technology, and social expressions of early communities, contributing substantially to the understanding of the cultural and social conditions prevailing at the end of the 4th millennium BC in Attica and the wider southern Greek area.

Η διατριβή αυτή εξετάζει την κεραμική της ΠΕ Ι περιόδου (3500-3200π.Χ.) στην περιοχή της Αττικής με βάση το υλικό που προέκυψε από τον οικισμό της Μερέντας στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας. Η μελέτη στηρίχθηκε σε μακροσκοπική, τυπολογική και τεχνολογική ανάλυση 13.885 οστράκων από τις Συστάδες Α και Β μέσα από την προσέγγιση της εγχειρηματικής αλυσίδας. Η κατανόηση των τεχνολογικών επιλογών, των τρόπων χρήσης και των αποθετικών πρακτικών που αποτυπώνονται στην κεραμική συντελούν στην ανασύνθεση των πτυχών της καθημερινής ζωής και της οργάνωσης της κοινότητας. Η σύνθεση των δεδομένων ανέδειξε διακριτά πρότυπα χρήσης και απόθεσης, που αντικατοπτρίζουν συνειδητές κοινωνικές πρακτικές. Οι λάκκοι της Συστάδας Α ερμηνεύονται ως δευτερογενείς αποθέσεις σκόπιμου χαρακτήρα, με έμφαση στην κατανάλωση, ενώ στην Συστάδα Β παρατηρείται μεγαλύτερη ποικιλία λειτουργιών και ενδείξεις καθημερινής δραστηριότητας. Η κατανομή και η σύσταση των κεραμικών κατηγοριών φανερώνουν ότι η απόθεση δεν ήταν τυχαία αλλά οργανωμένη, αποτελώντας μέρος ευρύτερων πρακτικών διαχείρισης της υλικότητας και της μνήμης. Η κεραμική παραγωγή παρουσιάζει τοπικό, μη εξειδικευμένο χαρακτήρα, με κοινά τεχνολογικά πρότυπα που εντάσσουν την Μερέντα σε δίκτυα ανταλλαγών και αλληλεπίδρασης του νοτίου ελλαδικού χώρου. Η μελέτη αυτή αναδεικνύει την Μερέντα ως κομβική θέση κατά τη διάρκεια της ΠΕ Ι περιόδου στην Αττική. Παρέχει νέα δεδομένα για την οργάνωση, την τεχνολογία και τις κοινωνικές εκφράσεις των πρώιμων κοινοτήτων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην κατανόηση των συνθηκών που επικρατούν στο τέλος της 4ης χιλιετίας στην Αττική και στο νότιο ελλαδικό χώρο.