Η επίδραση προγράμματος άσκησης στη λειτουργική ικανότητα και στην ποιότητα ζωής ασθενών με ψυχώσεις

Abstract

ABSTRACT Victoria Theochari’s Thesis «The effect of an exercise program on the functional capacity and quality of life of patients with psychoses» (Under the supervision of Assistant Professor Mrs. Mameletzi Dimitra) The quality of life of patients with psychoses is lower than the general population, while their functional capacity presents difficulties and problems. Although the effects of physical exercise have been investigated in populations of patients with psychoses, there are no studies to examine the effect of long-term exercise programs in confined psychotic patients. The purpose of the study was to investigate the effect of a long-term exercise program on the functional capacity and quality of life of patients with psychoses. Fifty-two patients underwent clinical and laboratory testing, in order to exclude those who presented contraindications for participation. Forty-eight patients, aged 45-57 years, randomized to the exercise group (24 subjects) and the control group (24 subjects). A consent form, a medical history, anthropometric characteristics and blood pressure measurement were obtained. A dynamometric assessment was performed on the upper (grip dynamometer) and lower extremies (isometricdynamometer), flexibility (sit-reach test), dynamic balance (sit-stand test), endurance(6-minute walk test), balance (Berg scale) and quality of life (SF-36 and WHOQOL-BREF-26 scale). The exercise group followed a mixed-type program 3 times/week,lasting one year, with medication. The control group didn’t participate in the exercise. The internal consistency of the questionnaires was investigated to establish the degree of Cronbach's alpha index (s) and the degree of correlation of the questions (SF-36 andWHOQOL-BREF-26). The results were based on: 1. Strength, flexibility, dynamic balance and walking ability, 2. Equilibrium and stability 3. Quality of life with the SF-36 and WHOQOL-BREF26 questionnaires. The SPSS Statistics-Ver.27 was used and p<0.05 was defined. In the parameters of strength, flexibility/dynamic balance and walking ability there are significant effects (two-way ANOVA). A significant difference (η2>0.14) was in the dynamometry of limbs between the two groups. Flexibility, dynamic balance and other variables had a significant difference, both between groups and measurements (η2>0.14). The functional capacity of the exercise group showed a significant difference in the measurement stages as opposed to the control group. In the balance and stability assessment, in the 2 groups, no statistically significant differences were found (p>0.05). Statistically significant (η2>0.14) difference, was found in the measurement stages, while there was no difference between the groups. The exercise group had a significant improvement at all stages, while no differences were found in the control group. In Berg scale measurements, the difference between groups was significant in the final evaluation (p<0.05). During evaluation with SF36, a statistically significant difference was found between the groups and the measurement stages. No differences were observed in the controlgroup. In WHOQOL-BREF, there were significant differences in all dimensions, moderate (η2>0.06) to high intensity (η2>0.14) between groups. There was a significant improvement in the exercise group versus the control group in the final evaluation. In conclusion, an annual exercise program of a mixed type can improve the functional capacity and quality of life of patients with psychoses, both in mental andphysical health. Exercise programs in psychiatric structures are recommended to improve the quality of life and functional rehabilitation of people with psychoses. Keywords: Exercise, functional ability, quality of life, patients, psychoses

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Της διδακτορικής διατριβής της Βικτωρίας Θεοχάρη «Η επίδραση προγράμματος άσκησης στην λειτουργική ικανότητα και στην ποιότητα ζωής ασθενών με ψυχώσεις» (Υπό την επίβλεψη της Επίκουρης Καθηγήτριας κ. Μαμελετζή Δήμητρας) Η ποιότητα ζωής των ασθενών με ψυχώσεις είναι χαμηλότερη από τον γενικό πληθυσμό, ενώ η λειτουργική τους ικανότητα παρουσιάζει δυσκολίες και προβλήματα. Παρότι οι επιδράσεις της σωματικής άσκησης στις παραπάνω παραμέτρους έχουν διερευνηθεί σε πληθυσμούς ασθενών με ψυχώσεις, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα μελέτες που να εξετάζουν συστηματικά την επίδραση μακροχρόνιων προγραμμάτων άσκησης σε έγκλειστους ψυχωσικούς ασθενείς. Σκοπός της παρούσας μελέτης, ήταν να διευρευνηθεί η επίδραση μακροχρόνιου προγράμματος άσκησης στη λειτουργική ικανότητα και ποιότητα ζωής έγκλειστων ασθενών με ψυχώσεις. Αρχικά, υποβλήθηκαν σε κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο 52 ασθενείς, ώστε να αποκλειστούν όσοι παρουσίαζαν σοβαρές αντενδείξεις για συμμετοχή στο πρόγραμμα. Τελικά, συμμετείχαν 48 ασθενείς, ηλικίας 45-57 ετών, οι οποίοι τυχαιοποιήθηκαν στην ομάδα άσκησης (24 άτομα) και στην ομάδα ελέγχου (24άτομα). Λήφθηκε ιατρικό ιστορικό και έγινε καταγραφή των ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών και μέτρηση της αρτηριακής πίεσης. Επίσης, έγινε αξιολόγηση της λειτουργικής ικανότητας, με δυναμομέτρηση άνω (δυναμόμετρο λαβής) και κάτω άκρων (ισομετρικό δυναμόμετρο), ευλυγισίας (sit-reach test), δυναμικής ισορροπίας(sit-stand test), αντοχής (6-minute walk test), ισορροπίας (Berg scale) και ποιότητας ζωής των ασθενών (κλίμακα SF-36 και WHOQOL-BREF-26). Η ομάδα άσκησης ακολούθησε πρόγραμμα άσκησης μικτού τύπου 3 φορές/εβδομάδα, διάρκειας ενός έτους, με φαρμακευτική αγωγή. Η ομάδα ελέγχου δεν συμμετείχε στην άσκηση. Διερευνήθηκε η εσωτερική συνέπεια των ερωτηματολογίων για να διαπιστωθεί οβαθμός του δείκτη alpha (α) του Cronbach και ο βαθμός συσχέτισης των ερωτήσεων (SF-36 και WHOQOL-BREF-26). Τα αποτελέσματα βασίστηκαν σε τρία στάδια αξιολόγησης: 1. Δύναμης, ευλυγισίας, δυναμικής ισορροπίας και ικανότητας βάδισης, 2. Ισορροπίας και ευστάθειας με την κλίμακα Berg, 3. Ποιότητας ζωής με τα ερωτηματολόγια SF-36 και WHOQOL-BREF26. Χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS Statistics-Ver.27 και ορίστηκε p<0,05. Στις παραμέτρους δύναμης, ευλυγισίας/δυναμικής ισορροπίας και ικανότητας βάδισης υπάρχουν σημαντικές επιδράσεις (two-way ANOVA). Σημαντική διαφορά (η 2 >0,14) υπήρξε στη δυναμομέτρηση κάτω και άνω άκρων μεταξύ των δύο ομάδων. Η ευλυγισία, η δυναμική ισορροπία και οι υπόλοιπες μεταβλητές είχαν σημαντική διαφορά, τόσο μεταξύ των ομάδων όσο και των μετρήσεων (η 2 >0,14). Η λειτουργική ικανότητα της ομάδας άσκησης έδειξε σημαντική διαφορά στα στάδια μέτρησης σε αντίθεση με την ομάδα ελέγχου. Στην αξιολόγηση ισορροπίας και ευστάθειας, στις 2 ομάδες, δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές (p>0,05). Στατιστικά σημαντική και υψηλής έντασης (η 2 >0,14) διαφορά, διαπιστώθηκε στα στάδια μέτρησης, ενώ δεν υπήρξε διαφορά μεταξύ των ομάδων. Η ομάδα άσκησης, είχε σημαντική βελτίωση σε όλα τα στάδια, ενώ στην ομάδα ελέγχου δεν διαπιστώθηκαν διαφορές. Στις μετρήσεις κλίμακας Berg, η διαφορά μεταξύ των ομάδων ήταν σημαντική στην τελική αξιολόγηση (p<0,05). Κατά την αξιολόγηση με το SF36, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων και των σταδίων μέτρησης. Στην ομάδα ελέγχου δεν παρατηρήθηκαν διαφορές. Στο WHOQOL-BREF, υπήρξαν σημαντικές διαφορές σε όλες τις διαστάσεις, μέτριας (η 2 >0,06) έως υψηλής έντασης (η 2 >0,14) μεταξύ των ομάδων. Σημαντική βελτίωση υπήρξε στην ομάδα άσκησης έναντι της ομάδας ελέγχου στην τελική αξιολόγηση. Συμπερασματικά, ένα ετήσιο πρόγραμμα άσκησης μικτού τύπου, δύναται να βελτιώσει τη λειτουργική ικανότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών με ψυχώσεις, τόσο στην ψυχική όσο και στη σωματική υγεία. Η ένταξη προγραμμάτων άσκησης στα θεραπευτικά πρωτόκολλα των ψυχιατρικών δομών, συνιστάται για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της λειτουργικής αποκατάστασης των ατόμων με ψυχώσεις. Λέξεις - κλειδιά: Άσκηση,λειτουργική ικανότητα, ποιότητα ζωής, ασθενείς, ψυχώσεις