Σχεδιασμός και αξιολόγηση αποδοχής προγράμματος παρέμβασης για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού

Abstract

Background and Objectives: The prevalence of overweight/obesity is high among breast cancer survivors, who are at high risk of gaining up to 5 kg after completing their therapies. Excessive body weight has been associated with disease progression, recurrence, and mortality. Following treatment, various factors influence body weight, the most significant of which are decreased physical activity, early menopause, medication, and emotional eating. Complex lifestyle interventions, which target nutrition, physical activity and psychology, are considered the safest and most feasible interventions for cancer survivors, providing significant improvement to their body weight status and quality of life. This thesis aimed to design and evaluate the acceptability of a behavioural lifestyle intervention targeting excess body weight in female breast cancer survivors (BCS) with overweight/obesity. Methods: The NutriLife intervention was developed using the revised framework of the UK Medical Research Council (MRC) in collaboration with the National Institute for Health Research (NIHR). Based on this framework, a systematic review was conducted to gather evidence from the most effective clinical trials. Moreover, two qualitative studies were undertaken: one involving interviews with healthcare professionals (HCPs) engaged in the treatment of BCS and another consisting of focus groups with BCS with overweight or obesity. Through the qualitative studies, the barriers and facilitators concerning weight loss from both the BCS and the HCPs were recorded. Finally, the content of the NutriLife intervention was evaluated through an acceptability study, which was conducted with interviews with the intervention providers (dietitians-nutritionists) and with focus groups with the intervention recipients (BCS). Results: The NutriLife intervention includes 24 weekly sessions, including individual, group and digital sessions. The primary outcome is the reduction of excessive body weight by at least 5% of the initial weight, through an energy deficit of 500-1000 calories/day, based on the principles of the Mediterranean diet, and aiming at an increase in physical activity of at least 30 minutes/day. Social support, education, personalized nutrition plan, flexible recommendations have been taken into account when designing the intervention. A multidisciplinary team consisting of dietitians-nutritionists, psychologists, oncologists and physical education instructors participated in the design and implementation of the sessions. According to the acceptability study, the intervention was perceived as familiar, supportive, well-structured, and feasible, with distinct barriers being a lack of time, technological difficulty, and the participants' self-efficacy. Conclusions: The co-participatory design of the NutriLife intervention, tailored to specific needs of the BCS with overweight/obesity, incorporates behavioural modifications regarding nutrition, physical activity, and psychosocial aspects to facilitate weight loss. Based on the results of the acceptability study, the NutriLife intervention was deemed acceptable and suitable for implementation through a randomized controlled trial.

Εισαγωγή και Σκοπός: Προηγούμενες μελέτες έδειξαν ότι το 30-50% των ασθενών με καρκίνο του μαστού ζουν με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία, ενώ όλες κινδυνεύουν να αυξήσουν το σωματικό τους βάρος έως και 5 κιλά μετά την ολοκλήρωση των θεραπειών. Το υπερβάλλον σωματικό βάρος έχει συνδεθεί με την εξέλιξη της νόσου, την υποτροπή και τη θνησιμότητα. Αρκετοί είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν το σωματικό βάρος μετά τις θεραπείες, με κυριότερους τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα, την πρόωρη εμμηνόπαυση, τη λήψη φαρμάκων και τη συναισθηματική λήψη τροφής. Οι σύνθετες παρεμβάσεις του τρόπου ζωής, οι οποίες στοχεύουν στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και την ψυχολογία φαίνεται να είναι οι πλέον ασφαλείς και εφικτές για τα άτομα που έχουν νοσήσει από καρκίνο προσφέροντας πλείστα οφέλη στη ρύθμιση του σωματικού βάρους και στην ποιότητα ζωής τους. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν ο σχεδιασμός και η αξιολόγηση της αποδοχής ενός συμπεριφορικού προγράμματος παρέμβασης με στόχο την αλλαγή του τρόπου ζωής και την απώλεια του πλεονάζοντος σωματικού βάρους σε γυναίκες επιζήσασες καρκίνου του μαστού (ΕΚΜ). Υλικό και Μέθοδος: Για τον σχεδιασμό της παρέμβασης NutriLife χρησιμοποιήθηκε ως οδηγός το αναθεωρημένο πλαίσιο του Συμβουλίου Ιατρικής Έρευνας του Ηνωμένου Βασιλείου (MRC) σε συνεργασία με το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία (NIHR). Με βάση το πλαίσιο αυτό, αρχικά πραγματοποιήθηκε μία συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και καταγράφηκαν τα στοιχεία των πιο αποτελεσματικών κλινικών δοκιμών. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν δύο ποιοτικές μελέτες, μία με συνεντεύξεις σε επαγγελματίες υγείας (ΕΥ) που εμπλέκονται στη θεραπεία των γυναικών με καρκίνο του μαστού και άλλη μία με ομάδες εστίασης με επιζήσασες καρκίνου του μαστού με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία. Μέσω των ποιοτικών μελετών καταγράφηκαν τα εμπόδια και οι διευκολυντές σε μία προσπάθεια απώλειας βάρους τόσο από τη πλευρά των ΕΚΜ όσο και από τους ΕΥ. Τέλος, αξιολογήθηκε το περιεχόμενο της παρέμβασης NutriLife μέσω μίας μελέτης αποδοχής που πραγματοποιήθηκε με συνεντεύξεις στους παρόχους της παρέμβασης (διαιτολόγους-διατροφολόγους) και με ομάδες εστίασης στους αποδέκτες της παρέμβασης (ΕΚΜ). Αποτελέσματα: Το πρωτόκολλο της παρέμβασης NutriLife περιλαμβάνει 24 εβδομαδιαίες συνεδρίες, οι οποίες εναλλάσσονται από ατομικές σε ομαδικές και ψηφιακής μορφής. Ο βασικός στόχος είναι η μείωση του σωματικού βάρους κατά τουλάχιστον 5% του αρχικού, μέσω ενεργειακού ελλείμματος κατά 500-1000 θερμίδες/ημέρα, με βάση τις αρχές της Μεσογειακής διατροφής και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας τουλάχιστον στα 30 λεπτά/ημέρα. Η κοινωνική υποστήριξη, η εκπαίδευση, το εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και οι ευέλικτες συστάσεις έχουν ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό της παρέμβασης. Μία διεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από διαιτολόγους-διατροφολόγους, ψυχολόγους, ογκολόγους και καθηγητές φυσικής αγωγής συμμετείχε στον σχεδιασμό και θα εμπλακούν στην υλοποίηση των συνεδριών. Η μελέτη αποδοχής, έδειξε ότι η παρέμβαση θεωρήθηκε οικεία, υποστηρικτική, καλά δομημένη και εφαρμόσιμη, με μοναδικά εμπόδια την έλλειψη χρόνου, τη δυσκολία της τεχνολογίας και την αυτο-αποτελεσματικότητα των εμπλεκομένων. Συμπεράσματα: Ο συμμετοχικός σχεδιασμός της παρέμβασης NutriLife, κατά τη δημιουργία της οποίας λήφθηκαν υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες των ΕΚΜ με υπερβαρότητα ή παχυσαρκίας ενσωματώνει τροποποιήσεις συμπεριφοράς που σχετίζονται με τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, στοχεύοντας στη μείωση του σωματικού βάρους. Με βάση τα αποτελέσματα θεωρείται αποδεκτή και κατάλληλη για εφαρμογή μέσω μίας τυχαιοποιήμενης κλινικής δοκιμής.