Χωρική διάσταση της ταξιδιογραφίας του Ν. Καζαντζάκη: ανθρωπογεωγραφική προσέγγιση

Abstract

The present thesis attempts to decode the travel activity of Nikos Kazantzakis through a holistic methodological approach. This approach includes, with each country of visit as a reference framework, a multi-level analysis of the author’s journey or journeys within each of them.. For each trip, the historical context of the country is examined, along with the specific time period during which Kazantzakis carried out his visit. Subsequently, the individual stops of each journey are analyzed, along with the information Kazantzakis provides for each one. The characteristics of the people who, in various ways, came into contact with the author are also outlined, since for Kazantzakis, meaningful communication with the people he encountered during his travels was of fundamental importance. The body of ideas expressed by Kazantzakis in relation to each place of visit is explored, focusing on how he interweaves his worldview with the experiential stimuli derived from his travels. The landmarks he refers to are recorded, along with other cultural elements he considers to be of great significance. In total, fifty-nine (59) maps were created, depicting all of the author’s stations around the world, based on the examination of twenty-nine (29) of the author’s books as well as those of his principal scholars (including his epistolary writings). The external environment in which each journey takes place is analyzed through the lens of Kazantzakis's perception, as is his broader conceptualization of the meaning of travel. In conclusion, the essence of each specific journey is identified, as it is perceived and interpreted by the author himself. Accordingly, the study initially adopts an anthropo-geographical approach to Kazantzakis’s travels. It then proceeds to investigate the geopolitical position of each country of reference — its role and standing within both the global and local historical context during the time of Kazantzakis’s visit. Given that Kazantzakis was a writer deeply engaged in political discourse, the dissertation further analyzes his stance toward the political agendas and ideological frameworks adopted by each country. The next stage involves the detailed mapping of the author’s itineraries in each destination he visited. To this end, original maps have been created for each journey, depicting the routes followed by the author as well as the key stops of his travels.

Η παρούσα διατριβή επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει την ταξιδιωτική δραστηριότητα του Νίκου Καζαντζάκη, μέσω μιας ολιστικής μεθοδολογικής προσέγγισης. Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει, με πλαίσιο αναφοράς την κάθε χώρα επίσκεψης, την πολλαπλή ανάλυση του/των ταξιδιού/ών του συγγραφέα, σε κάθε μια από αυτές. Για κάθε ταξίδι εξετάζεται το ιστορικό πλαίσιο της χώρας και η περίοδος κατά την οποία ο συγγραφέας πραγματοποίησε το ταξίδι σε αυτήν. Στη συνέχεια, αναλύονται οι σταθμοί του ταξιδιού και οι πληροφορίες που ο Καζαντζάκης μας δίνει για κάθε έναν από αυτούς. Σκιαγραφούνται τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων, οι οποίοι με κάθε τρόπο έρχονται σε επαφή με τον συγγραφέα, καθώς, για τον ίδιο, η ουσιαστική επικοινωνία με τους ανθρώπους που συναντούσε στα ταξίδια του ήταν ζητούμενο. Μελετάται το σύνολο των ιδεών που εκφράζει ο Καζαντζάκης, με αφορμή τον κάθε τόπο επίσκεψης, ο τρόπος με τον οποίο ο ίδιος μπολιάζει την κοσμοθεωρία του, επηρεασμένος από τις προσλαμβάνουσες εμπειρίες των ταξιδιών του. Καταγράφονται τα τοπόσημα που αναφέρει ο συγγραφέας, καθώς και άλλα πολιτισμικά στοιχεία που έχουν μεγάλη σημασία για τον ίδιο. Συγκεντρωτικά, δημιουργήθηκαν πενήντα εννέα (59) χάρτες με όλους τους σταθμούς του συγγραφέα, ανά τον κόσμο, μέσα από την διερεύνηση είκοσι εννέα (29) βιβλίων του συγγραφέα αλλά και των κύριων μελετητών του, (συμπεριλαμβανομένων και της επιστολογραφίας του). Ο εξωτερικός χώρος στον οποίο λαμβάνει χώρα το ταξίδι, αναλύεται σύμφωνα με την Καζαντζακική ματιά, όπως επίσης και το σύνολο των απόψεων του συγγραφέα για την έννοια του ταξιδιού. Κατ’ ουσίαν, καταγράφεται η υπόσταση του συγκεκριμένου ταξιδιού, έτσι όπως ο Καζαντζάκης την αντιλαμβάνεται. Συνεπώς, αρχικά πραγματοποιείται μια ανθρωπογεωγραφική προσέγγιση των ταξιδιών του Καζαντζάκη. Στη συνέχεια, γίνεται διερεύνηση της γεωπολιτικής θέσης της χώρας αναφοράς, η θέση της στο παγκόσμιο, αλλά και το τοπικό γίγνεσθαι στη χρονική περίοδο που την επισκέφτηκε ο συγγραφέας. Καθώς ο Καζαντάκης υπήρξε ένας ενεργός στα πολιτικά πράγματα συγγραφέας, γίνεται ανάλυση της στάσης του στα πολιτικά προτάγματα που έθετε η κάθε χώρα. Το επόμενο βήμα είναι η αναλυτική χαρτογράφηση των διαδρομών του συγγραφέα, σε κάθε χώρα επίσκεψης. Για τον σκοπό αυτό δημιουργήθηκαν πρωτότυποι χάρτες, για κάθε ταξίδι, στους οποίους αποτυπώνονται η διαδρομή που ακολούθησε ο συγγραφέας, καθώς και οι σταθμοί του ταξιδιού του.