Η επίδραση ενός προγράμματος πνευμονικής αποκατάστασης στον 10-ετη καταγματικό κίνδυνο ασθενών με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια

Abstract

Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is associated with an increased risk of fracture due to systemic inflammation, physical inactivity, and corticosteroid use. Pulmonary Rehabilitation (PR) improves physical function and quality of life in COPD. Ιts effect on fracture risk remains unexplored. The present research investigated the effect of a PR program on the 10-year risk of fracture (FRAX score) in patients with COPD as well as on secondary variables (bone density - BMD), impact of COPD in daily life - CAT, BODE mortality index, Borg shortness of breath scale, Dysfunctional Breathing-NQ, self-efficiency - GSE). The research was completed in two phases. In the first, the NQ questionnaire was validated in a sample of 84 Greeks with stable COPD. In the second phase, a single-blind experimental study was conducted on a sample of 56 patients with stable COPD. The intervention concerned a P.A. program with medical evaluation and monitoring, exercise, respiratory physiotherapy, nursing, dietetic and psychological counseling. Measurements were performed at 0 and 12 months. The results of the first phase provided satisfactory indicators of validity and reliability of the NQ measurements. The results of the second phase showed a significant interaction between intervention and time regarding: a) BMD (F = 44.56, p = 0.001, η2 = 0.45), b) CAT (F = 74.48, p <0.001, η2 = 0.58), c) BODE ( F = 30.83, p <0.001, η2 = 0.36), c) Borg scale (F = 35.28, p <0.001, η2 = 0.39), d) NQ ( F = 49.10, p <0.001, η2 = 0.48), and e) GSE (F = 12.60, p = 0.001, η2 = 0.32). No significant interaction was found with respect to a) FRAXmajor (F = 1.59, p = 0.21, η2 = 0.03) and b) FRAXhip (F = 0.35, p = 0.56, η2 = 0.06). The fracture risk for this sample of patients with COPD did not appear to be reduced by the application of the standardized PR program raising the concern for the inclusion of additional elements in the program.

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο κατάγματος λόγω συστηματικής φλεγμονής, σωματικής αδράνειας και χρήσης κορτικοστεροειδών. Η Πνευμονική Αποκατάσταση (ΠΑ) βελτιώνει τη σωματική λειτουργία και την ποιότητα ζωής στη ΧΑΠ. H επίδραση της ΠΑ στον κίνδυνο κατάγματος παραμένει ανεξερεύνητη. Η παρούσα έρευνα διερεύνησε την επίδραση του τυποποιημένου προγράμματος ΠΑ (ERS/ATS) στον 10ετή κίνδυνο κατάγματος (FRAX score) σε ασθενείς με ΧΑΠ καθώς και σε δευτερεύουσες μεταβλητές (οστική πυκνότητα - BMD, επίδραση της ΧΑΠ στη ζωή των ασθενών - CAT, στον δείκτη θνησιμότητας BODE, στην κλίμακα δύσπνοιας Borg, στην δυσλειτουργική αναπνοή - NQ και στην αυτό-αποτελεσματικότητα - GSE).Η έρευνα ολοκληρώθηκε σε δύο φάσεις. Στην πρώτη, πραγματοποιήθηκε η εγκυροποίηση του NQ σε δείγμα 84 Ελλήνων με σταθερή ΧΑΠ. Στη δεύτερη φάση διεξήχθη μία μονά τυφλή πειραματική μελέτη σε δείγμα 56 ασθενών με σταθερή ΧΑΠ. Η παρέμβαση αφορούσε σε πρόγραμμα ΠΑ με ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση, άσκηση, αναπνευστική φυσιοθεραπεία, νοσηλευτική, διαιτητική και ψυχολογική συμβουλευτική. Πραγματοποιήθηκαν δύο (2) μετρήσεις (0 και 12 μήνες). Τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης έδειξαν ικανοποιητικούς δείκτες εγκυρότητας και αξιοπιστίας των μετρήσεων του NQ. Τα αποτελέσματα της δεύτερης φάσης έδειξαν σημαντική αλληλεπίδραση μεταξύ παρέμβασης και χρόνου όσον αφορά: α) στην BMD (F = 44.56, p = 0.001, η2 = 0.45), β) στο CAT (F = 74.48, p <0.001, η2 = 0.58), γ) στον BODE (F = 30.83, p <0.001, η2 = 0.36), γ) στην Borg (F = 35.28, p <0.001, η2 = 0.39), δ) στο NQ ( F = 49.10, p <0.001, η2 = 0.48) και ε) στην κλίμακα GSE (F = 12.60, p = 0.001, η2 = 0.32). Δεν βρέθηκε σημαντική αλληλεπίδραση αναφορικά με α) τον FRAXmajor (F = 1.59, p = 0.21, η2 = 0.03) και β) FRAXhip (F = 0.35, p = 0.56, η2 = 0.06). Ο καταγματικός κίνδυνος για το συγκεκριμένο δείγμα ασθενών με ΧΑΠ δεν φάνηκε να μειώνεται με την εφαρμογή του τυποποιημένου προγράμματος ΠΑ παρά την βελτίωση της οστικής πυκνότητας, θέτοντας τον προβληματισμό για συμπερίληψη επιπρόσθετων στοιχείων στο πρόγραμμα.