Μελέτη αναπνευστικών λοιμώξεων σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη: διερεύνηση του προληπτικού εμβολιασμού

Abstract

Introduction: The diabetic population is at increased risk of developing and experiencing complications from respiratory infections, showing, for instance, higher rates of hospitalization and mortality from influenza and pneumococcal pneumonia. Moreover, the COVID-19 pandemic further highlighted the severity of respiratory infections in this vulnerable group, as diabetes was associated with more severe clinical manifestations and an increased mortality rate. Vaccination constitutes a cornerstone of prevention against these respiratory infections among patients with diabetes mellitus. Aim: The assessment of vaccination coverage level and the investigation of contributing factors to the uptake or non-uptake of preventive vaccination against specific respiratory infections. Methodology: A cross-sectional study with a convenience sample of 554 adult diabetic patients was conducted. Participants were contacted -from December 2021 to May 2022- either face-to-face during their visit as diabetic outpatients to a public hospital or online with the help of specializing associations. For data collection, questionnaires based on the Theory of Planned Behavior and the Health Belief Model, as well as the Motors of Influenza Vaccination Acceptance Scale (MoVac-Flu), the Motors of COVID-19 Vaccination Acceptance Scale (MoVac-COVID19S), and the Fear of Covid-19 Scale (FCV-19S) were used. The two-tailed level of statistical significance was set at 0.05. Data analysis was performed using IBM SPSS 21.0. All ethical and deontological standards governing research involving patients were observed. Results: The study included 554 participants, with a mean age of 62.9 years,a mean BMI of 30.1 kg/m², and a mean diabetes duration of 13.6 years. The majority were male (56.7%) and had type 2 diabetes mellitus (80.9%). Among participants, 26.5% reported having suffered at least one respiratory infection during the previous year, most commonly COVID-19 (45.6%) and the common cold (34.7%). Factors positively associated with infection were gender (female: p=0.006) and marital status (unmarried: p=0.002, with children: p=0.046). Overall vaccination coverage against respiratory infections was high across all three types of vaccines (influenza: 77.8%, pneumococcus: 66.4%, coronavirus: 92.4%).According to multivariate logistic regression analysis, influenza vaccination was positively associated with higher knowledge levels (p=0.01) and stronger motivation (p<0.001). Pneumococcal vaccination was positively associated with certain clinicodemographic characteristics (older age: p=0.002, unmarried: p=0.02, employed: p=0.004, normal BMI: p=0.01–0.046, previous influenza vaccination: p=0.008), as well as with higher knowledge levels (p<0.001), more positive recommendations from healthcare professionals (p<0.001), and more positive attitudes (p=0.032). COVID-19 vaccination was positively associated with absence of diabetic complications (p<0.001), lower levels of fear (p<0.001), and increased vaccination motivation (p<0.001). Conclusions: Factors influencing vaccination among diabetic patients against respiratory infections include certain clinicodemographic characteristics, as well as knowledge, attitudes, beliefs, behaviors and motivation toward vaccination. Continuous education and recommendations from healthcare professionals may constitute key pillars in designing an improved preventive vaccination strategy for respiratory infections.

Εισαγωγή: Ο διαβητικός πληθυσμός διατρέχει αυξημένο κίνδυνο νόσησης και επιπλοκών από αναπνευστικές λοιμώξεις, παρουσιάζοντας ενδεικτικά υψηλότερα ποσοστά νοσηλείας και θνησιμότητας από γρίπη και πνευμονιοκοκκική πνευμονία. Επιπλέον, η πανδημία COVID-19 ανέδειξε περαιτέρω τη σοβαρότητα των αναπνευστικών λοιμώξεων στη συγκεκριμένη ομάδα ευπαθών ατόμων, καθώς η διαβητική νόσος σχετίστηκε με βαρύτερη κλινική εικόνα και αυξημένο κίνδυνο θανάτου. Ο εμβολιασμός αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης έναντι των συγκεκριμένων αναπνευστικών λοιμώξεων στους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη. Σκοπός: Η αποτύπωση του βαθμού εμβολιαστικής κάλυψης και η διερεύνηση των παραγόντων που συμβάλλουν στην πραγματοποίηση ή μη του προληπτικού εμβολιασμού έναντι συγκεκριμένων αναπνευστικών λοιμώξεων. Μεθοδολογία: Διεξήχθη μια συγχρονική μελέτη με δείγμα ευκολίας 554 διαβητικούς ασθενείς. Οι συμμετέχοντες - από τον Δεκέμβριο του 2021 μέχρι τον Μάιο του 2022- προσεγγίστηκαν δια ζώσης σε διαβητολογικό εξωτερικό ιατρείο δημόσιου νοσοκομείου και διαδικτυακά μέσω συλλόγων διαβητικών ασθενών. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια βασισμένα στη Θεωρία Προσχεδιασμένης Συμπεριφοράς και στο Μοντέλο Πεποιθήσεων για την Υγεία καθώς και οι κλίμακες κινητοποίησης για τον εμβολιασμό έναντι της γρίπης (Motors of Influenza Vaccination Acceptance Scale, MoVac-Flu) και της νόσου COVID-19 (Motors of COVID-19 Vaccination Acceptance Scale, MoVac-COVID19S) και η κλίμακα φόβου για τον κορωνοϊό (Fear of Covid-19 Scale, FCV-19S). Το αμφίπλευρο επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε ίσο με 0,05. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με το IBM SPSS 21.0. Εφαρμόστηκαν όλοι οι κανόνες ηθικής και δεοντολογίας που διέπουν την έρευνα σε ασθενείς. Αποτελέσματα: Οι συμμετέχοντες στη μελέτη ήταν 554, μέσης ηλικίας 62,9 έτη, με μέσο ΔΜΣ 30,1 kg/m2 και μέση διάρκεια διαβητικής νόσου 13,6 έτη. Εξ αυτών, η πλειοψηφία ήταν άνδρες (56,7%) με ΣΔ2 (80,9%). ο 26,5% των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι είχαν νοσήσει τουλάχιστον μια φορά από λοίμωξη του αναπνευστικού κατά το τελευταίο έτος, με συχνότερα αναφερόμενες τη νόσο COVID-19 (45,6%) και το κρυολόγημα (34,7%). Οι παράγοντες που συσχετίστηκαν θετικά με τη νόσηση ήταν το φύλο (γυναίκες: p=0.006) και η οικογενειακή κατάσταση (μη έγγαμοι: p=0.002, με παιδιά: p=0.046). Η συνολική εμβολιαστική κάλυψη των συμμετεχόντων έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων καταγράφηκε υψηλή και για τα τρία είδη εμβολιασμών (γρίπη: 77,8%, πνευμονιόκοκκος: 66,4%, κορωνοϊός: 92,4%). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πολυμεταβλητής λογιστικής παλινδρόμησης, ο αντιγριπικός εμβολιασμός συσχετίστηκε θετικά με το υψηλότερο επίπεδο γνώσεων (p=0.01) και κινήτρων (p<0.001). Ο εμβολιασμός έναντι του πνευμονιόκοκκου συσχετίστηκε θετικά με ορισμένα κλνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά (μεγαλύτερη ηλικία: p=0.002, άγαμοι: p=0.02, εργαζόμενοι: p=0.004, φυσιολογικό ΔΜΣ: p=0.01-0.046, προηγούμενος αντιγριπικός εμβολιασμός: p=0,008) καθώς και με το υψηλότερο επίπεδο γνώσεων (p <0,001), τη λήψη θετικότερων συστάσεων από επαγγελματίες υγείας (p<0,001) και την υιοθέτηση θετικότερων στάσεων (p=0,032). Όσον αφορά τον εμβολιασμό έναντι της νόσου COVID-19, αυτός συσχετίστηκε θετικά με έλλειψη διαβητικών επιπλοκών (p<0,001), λιγότερο φόβο (p<0,001) και αυξημένα κίνητρα υπέρ του εμβολιασμού (p<0,001). Συμπεράσματα: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τον εμβολιασμό των διαβητικών έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων είναι ορισμένα κλινικοδημογραφικά στοιχεία καθώς και οι γνώσεις, οι στάσεις, οι πεποιθήσεις, οι συμπεριφορές και τα κίνητρα σχετικά με τον ανωτέρω εμβολιασμό. Η συνεχής ενημέρωση και οι συστάσεις των επαγγελματιών υγείας ίσως αποτελούν τους πλέον βασικούς πυλώνες σχεδιασμού μιας βελτιωμένης προληπτικής στρατηγικής εμβολιαστικής κάλυψης κατά των αναπνευστικών λοιμώξεων.