Η παγκόσμια ειρήνη στην εποχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης: αναζητώντας ένα υπόδειγμα ειρηνικότητας

Abstract

This doctoral dissertation focuses on the study of global peace through the development of a statistical model of peacefulness for the period 2007–2019, analyzing data from 109 countries. The primary objective is to investigate the factors influencing the Global Peace Index (GPI), which serves as the dependent variable in this analysis. The study adopts a multidimensional approach, incorporating variables aligned with both the negative definition of peace (absence of violence or threat of violence) and the positive definition of peace (presence of institutions and conditions that foster sustainable peace). The independent variables, derived from reputable international databases, include indicators of political stability, control of corruption, militarization, digital readiness, economic growth, and migration flows. The quantitative analysis complements, rather than challenges, the methodology used by the Institute for Economics and Peace (IEP), providing a deeper understanding of the institutional, political, social, and economic determinants of peacefulness. Based on panel data models, the statistical investigation explores the relationships between the selected variables and the GPI, identifying the most significant factors that promote or undermine peace at the global level. The findings yield important insights into the interconnections between sociopolitical and economic structures and the maintenance of peace, offering empirically grounded guidance for policies that enhance global stability. The dissertation’s main contribution lies in the creation and statistical validation of an original model of peacefulness that quantifies and explains the dynamics of peace across nations. By combining theoretical frameworks, empirical data, and multivariate analysis, it establishes a coherent conceptual and methodological foundation for future research in Peace Studies, International Relations, and Political Science. Furthermore, it underscores the necessity of interdisciplinary approaches to understanding the complex phenomena shaping global stability and security. By integrating diverse analytical tools and perspectives, the research advances a holistic, systemic understanding of peace and provides a practical framework for evaluating peace policies and formulating evidence-based strategies for conflict management and international stability.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή επικεντρώνεται στη μελέτη της παγκόσμιας ειρήνης μέσω της ανάπτυξης ενός στατιστικού υποδείγματος ειρηνικότητας για την περίοδο 2007-2019, αξιοποιώντας δεδομένα από 109 χώρες. Κεντρικός στόχος είναι η διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τον Δείκτη Παγκόσμιας Ειρήνης (Global Peace Index; GPI), ο οποίος αποτελεί την εξαρτημένη μεταβλητή της ανάλυσης. Η διατριβή υιοθετεί μια πολυδιάστατη ποσοτική προσέγγιση που ενσωματώνει τόσο τον αρνητικό ορισμό της ειρήνης (απουσία βίας ή απειλής βίας) όσο και τον θετικό ορισμό (παρουσία θεσμών και συνθηκών που προάγουν τη βιώσιμη ειρήνη). Οι ανεξάρτητες μεταβλητές προέρχονται από αξιόπιστες διεθνείς βάσεις δεδομένων και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, δείκτες πολιτικής σταθερότητας, ελέγχου της διαφθοράς, στρατιωτικοποίησης, ψηφιακής ετοιμότητας, οικονομικής μεγέθυνσης και μεταναστευτικών ροών. Η ποσοτική ανάλυση, με τον GPI ως σημείο αναφοράς, δεν αντιπαρατίθεται προς τη μεθοδολογία υπολογισμού του GPI από το Institute for Economics and Peace (IEP), αλλά τοποθετείται συμπληρωματικά, εμβαθύνοντας στην κατανόηση των θεσμικών, πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων που επηρεάζουν την ειρηνικότητα. Σκοπός δεν είναι η αναθεώρηση ή η αμφισβήτηση του δείκτη, αλλά ο εμπλουτισμός του μέσω μιας εμπειρικής διερεύνησης των μεταβλητών που συνδιαμορφώνουν το περιεχόμενο του. Η στατιστική επεξεργασία βασίζεται σε μοντέλα πάνελ δεδομένων και εξετάζει τις σχέσεις μεταξύ των επιλεγμένων μεταβλητών και του GPI ώστε να εντοπίσει τους καθοριστικούς παράγοντες που προάγουν ή υπονομεύουν την ειρήνη σε διεθνές επίπεδο. Τα ευρήματα παρέχουν πολύτιμες γνώσεις αποκαλύπτοντας κρίσιμες διασυνδέσεις μεταξύ κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών δομών και της διατήρηση της ειρήνης, παρέχοντας ταυτόχρονα σαφή κατεύθυνση για πολιτικές ενίσχυσης της παγκόσμιας σταθερότητας. Η συμβολή της διατριβής έγκειται στην ανάπτυξη και στατιστική διερεύνηση ενός πρωτότυπου υποδείγματος ειρηνικότητας, το οποίο επιχειρεί να ποσοτικοποιήσει και να ερμηνεύσει τους παράγοντες που καθορίζουν τη δυναμική της ειρήνης σε διεθνές επίπεδο. Το υπόδειγμα αυτό βασίζεται στη συνδυαστική αξιοποίηση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων, εμπειρικών δεδομένων, θεωρητικών εργαλείων και πολυπαραγοντικών αναλύσεων, με στόχο τη δημιουργία ενός αξιόπιστου ερευνητικού πλαισίου για την κατανόηση των δομικών και συγκυριακών παραγόντων της ειρηνικότητας. Υπό το πρίσμα αυτό, προτείνεται ένα συνεκτικό εννοιολογικό και μεθοδολογικό πλαίσιο, που μπορεί να αποτελέσει θεμέλιο για μελλοντικές έρευνες στους τομείς των ειρηνευτικών σπουδών, των διεθνών σχέσεων και της πολιτικής επιστήμης, συνεισφέροντας στη θεωρητική εμβάθυνση και στην εμπειρική τεκμηρίωση της έννοιας της ειρήνης. Παράλληλα, η διατριβή αναδεικνύει τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης ως θεμελιώδους προϋπόθεσης για την κατανόηση των πολύπλοκων φαινομένων που διαμορφώνουν την παγκόσμια σταθερότητα και ασφάλεια. Μέσω της σύζευξης εργαλείων και μεθόδων από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, συμβάλλει στην υπέρβαση των παραδοσιακών ορίων μεταξύ θεωρητικών προσεγγίσεων και στην προώθηση μιας ολιστικής, συστημικής θεώρησης της ειρήνης. Με τον τρόπο αυτό, ανοίγει νέες ερευνητικές προοπτικές, προσφέροντας ένα πρακτικά αξιοποιήσιμο εργαλείο για την ανάλυση και αξιολόγηση πολιτικών ειρήνης, καθώς και μια εφαρμοσμένη βάση για τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων στρατηγικών διαχείρισης συγκρούσεων και ενίσχυσης της διεθνούς σταθερότητας.