Βιώσιμο μάνατζμεντ γεωργικής παραγωγής και διερεύνηση επιπτώσεων στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη γεωργικών περιοχών

Abstract

This dissertation develops an integrated methodological framework for agricultural planning by combining Linear Programming, Multi-Criteria Decision Making, and Data Envelopment Analysis. Its application to the Regional Unit of Pella enables the evaluation of alternative production plans and their linkage to real data from tree-crop farms, using models that operate complementarily at both the regional and the farm level.Linear Programming serves as a reference point for understanding system behaviour under individual objectives, highlighting the effects of optimisation when each goal is considered independently. The multicriteria model integrates these individual solutions and delivers balanced and realistic outcomes, characterised by modest changes that combine an increase in gross profit with simultaneous reductions in the use of plant protection products and labour requirements. The use of plant protection products represents the environmental dimension of the analysis, labour use is employed as a socioeconomic variable, and gross income reflects the economic performance of the system. Data Envelopment Analysis, based on primary data, reveals the actual scope for technical improvement and confirms the directions derived from the multicriteria optimisation framework, by identifying quantified input reduction targets at the farm level. The integration of the three approaches forms a multi-level decision-support framework capable of guiding evidence-based and practically applicable adjustments. In this way, the dissertation links the planning and evaluation of agricultural production with the socioeconomic and environmental dimensions of sustainability and contributes to the sustainable management of agricultural regions, demonstrating how the rational use of resources and the targeted reduction of inputs can support long-term regional development.

Η παρούσα διατριβή αναπτύσσει ένα ολοκληρωμένο μεθοδολογικό πλαίσιο για τον αγροτικό σχεδιασμό, συνδυάζοντας Γραμμικό Προγραμματισμό, Πολυκριτηριακή Λήψη Αποφάσεων και Περιβάλλουσα Ανάλυση Δεδομένων. Η εφαρμογή στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας επιτρέπει την αξιολόγηση εναλλακτικών σχεδίων παραγωγής και τη σύνδεσή τους με πραγματικά δεδομένα δενδροκομικών εκμεταλλεύσεων, αξιοποιώντας μοντέλα που λειτουργούν συμπληρωματικά σε επίπεδο περιοχής και σε επίπεδο εκμετάλλευσης. Ο Γραμμικός Προγραμματισμός λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τη συμπεριφορά του συστήματος υπό μεμονωμένους στόχους, αναδεικνύοντας τις επιπτώσεις της βελτιστοποίησης όταν κάθε στόχος εξετάζεται αυτοτελώς. Το πολυκριτηριακό υπόδειγμα συνδυάζει τις επιμέρους αυτές λύσεις και παράγει ισορροπημένες και ρεαλιστικές προτάσεις που επιτυγχάνουν ήπιας έντασης μεταβολές, συνδυάζοντας αύξηση του ακαθάριστου κέρδους με ταυτόχρονες μειώσεις στη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων και στις απαιτήσεις εργασίας. Η χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων αντιστοιχεί στην περιβαλλοντική διάσταση της ανάλυσης, η χρήση εργασίας αξιοποιείται ως κοινωνικοοικονομική μεταβλητή, ενώ το ακαθάριστο εισόδημα αποτυπώνει την οικονομική επίδοση του συστήματος. Η Περιβάλλουσα Ανάλυση Δεδομένων, βασισμένη σε πρωτογενή δεδομένα, αποκαλύπτει τα πραγματικά περιθώρια τεχνικής βελτίωσης και επαληθεύει τις κατευθύνσεις που προκύπτουν από την πολυκριτηριακή βελτιστοποίηση, προσδιορίζοντας ποσοτικοποιημένους στόχους μείωσης εισροών σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. Η σύζευξη των τριών προσεγγίσεων συγκροτεί ένα πολυεπίπεδο σύστημα υποστήριξης αποφάσεων, ικανό να καθοδηγήσει τεκμηριωμένες και πρακτικά εφαρμόσιμες προσαρμογές. Με τον τρόπο αυτό, η διατριβή συνδέει τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση της γεωργικής παραγωγής με τις κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές συνιστώσες της βιωσιμότητας και συμβάλλει στη βιώσιμη διαχείριση των γεωργικών περιοχών, αναδεικνύοντας πώς η ορθολογική χρήση των πόρων και η στοχευμένη μείωση των εισροών μπορούν να υποστηρίξουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των περιοχών αυτών