Μηχανισμοί ελέγχου και παρακολούθησης της ενωσιακής νομοθεσίας από το εθνικό κοινοβούλιο

Abstract

Through the Treaty of Lisbon, an effort was made to strengthen the role of national parliaments in the process of European integration, with the ultimate aim of enabling them to contribute to addressing the democratic deficit of the European Union. The legal order of each Member State has established its own framework for the participation and involvement of its national parliament in European affairs through constitutional and legislative provisions. In particular, the institutional frameworks of the Republic of Austria and the Federal Republic of Germany provide for detailed procedures for the provision of information, monitoring, and scrutiny of EU legislative activity by national parliaments. Similar mechanisms can be found in all Member States of the European Union. In the Greek legal order, Article 70(8) of the Constitution and the Rules of Procedure of the Hellenic Parliament likewise establish the framework for the Parliament’s participation in European affairs. The Committee on European Affairs plays a particularly important role in this regard. Its functioning requires further strengthening through at first its constitutional entrenchment and, at a secondary level, through the introduction of additional mechanisms for obtaining information on European issues. These additions aim to strengthen the “European” function of Parliament, with the ultimate objective of ensuring that citizens’ access to information and, consequently, public debate on European issues acquire a permanent character and reach a broader audience. This would contribute to addressing the democratic deficit that has long characterised the functioning and decision-making process of the European Union.

Με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας επιδιώχθηκε η ενίσχυση της θέσης των εθνικών κοινοβουλίων στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με απώτερο σκοπό τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση του δημοκρατικού ελλείμματος της ΕΕ. Η έννομη τάξη κάθε κράτους μέλους διαμόρφωσε το δικό της πλαίσιο συμμετοχής και σύμπραξης του εθνικού της κοινοβουλίου στα ευρωπαϊκά ζητήματα με συνταγματικές και νομοθετικές ρυθμίσεις. Ιδιαίτερα τα θεσμικά πλαίσια της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Αυστρίας και της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας προβλέπουν λεπτομερείς διαδικασίες ενημέρωσης, παρακολούθησης και ελέγχου του νομοθετικού έργου της ΕΕ από τη μεριά του εθνικού κοινοβουλίου. Αντίστοιχοι μηχανισμοί συναντώνται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Στην ελληνική έννομη τάξη επίσης το άρθρο 70 παρ. 8 του Συντάγματος και ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπουν το πλαίσιο συμμετοχής της Βουλής των Ελλήνων στα ευρωπαϊκά δρώμενα. Ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζει εν προκειμένω η Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, η λειτουργία της οποίας απαιτεί την ενίσχυσή της αρχικά μέσα από τη συνταγματική κατοχύρωσή της και τη θέσπιση σε δεύτερο επίπεδο επιπλέον πληροφοριακών μέσων των ευρωπαϊκών εξελίξεων. Οι προσθήκες αυτές επιδιώκουν την ενδυνάμωση της «ευρωπαϊκής» λειτουργίας της Βουλής με τελικό στόχο η ενημέρωση των πολιτών και συνεπακόλουθα η διαβούλευση για τα ευρωπαϊκά ζητήματα να αποκτήσει σταθερό χαρακτήρα και περισσότερους αποδέκτες προς όφελος της αντιμετώπισης του δημοκρατικού ελλείμματος που χαρακτηρίζει διαχρονικά τη λειτουργία και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ.

Durch dem Vertrag von Lissabon wurde eine Stärkung der Stellung der nationalen Parlamente im Prozess der europäischen Integration angestrebt, mit dem übergeordneten Ziel, ihnen eine stärkere Beteiligung an der Bewältigung des demokratischen Defizits der Europäischen Union zu ermöglichen. Die Rechtsordnung jedes Mitgliedstaates hat durch verfassungsrechtliche und gesetzliche Regelungen ihren eigenen Rahmen für die Beteiligung und Mitwirkung des jeweiligen nationalen Parlaments an europäischen Angelegenheiten geschaffen. Insbesondere die institutionellen Rahmenbedingungen der Republik Österreich und der Bundesrepublik Deutschland sehen detaillierte Verfahren zur Information, Beobachtung und Kontrolle der Rechtsetzungstätigkeit der Europäischen Union durch die nationalen Parlamente vor. Vergleichbare Mechanismen finden sich in allen Mitgliedstaaten der Europäischen Union. Auch in der griechischen Rechtsordnung legen Artikel 70 Absatz 8 der Verfassung und die Geschäftsordnung des Hellenischen Parlaments den Rahmen für die Beteiligung des Parlaments an europäischen Angelegenheiten fest. Eine besondere Rolle spielt dabei der Ausschuss für Europäische Angelegenheiten. Seine Tätigkeit bedarf einer weiteren Stärkung zuerst durch seine verfassungsrechtliche Verankerung sowie auf einer zweiten Ebene durch die Einführung zusätzlicher Informationsmechanismen über europäische Angelegenheiten. Diese Ergänzungen zielen darauf ab, die „europäische“ Funktion des Parlaments zu stärken. Letztlich soll dadurch erreicht werden, dass die Information der Bürgerinnen und Bürger und folglich auch die öffentliche Diskussion über europäische Angelegenheiten einen dauerhaften Charakter erhält und einen größeren Adressatenkreis erreicht. Dies würde dazu beitragen, das demokratische Defizit zu bewältigen, das die Funktionsweise und den Entscheidungsprozess der Europäischen Union seit jeher prägt.