Εταιρική διακυβέρνηση, εταιρική υπευθυνότητα και βιωσιμότητα και εταιρική πληροφόρηση στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα

Abstract

Corporate Governance (CG), Corporate Social Responsibility (CSR), Sustainability, and Corporate Reporting constitute interconnected dimensions of contemporary business practice, closely associated with transparency, accountability, and the long-term sustainability of firms. The growing importance of Environmental, Social, and Governance (ESG) considerations, combined with evolving regulatory and reporting requirements, necessitates not only the disclosure of relevant information but also the development of reliable, measurable, and comparable methods for assessing corporate responsibility and sustainability. The aim of this doctoral dissertation is to investigate the interrelationships among Corporate Governance, Corporate Social Responsibility, Sustainability, and Corporate Reporting in a sample of the 100 largest companies operating in Greece. More specifically, the study examines the relationships between CSR performance and the financial, non-financial, and structural characteristics of firms; the factors associated with the implementation and disclosure of relevant practices; sectoral differences; and differences between public- and private-sector companies. A further key research objective is to quantify the level of corporate responsibility and sustainability and to develop an original composite assessment index, the Total CSR Z-Score. The empirical research is based on financial and non-financial data from the sampled companies over the period 2019–2021. The data are processed and analysed using a combination of statistical and multivariate methods, cluster analysis, Categorical Principal Component Analysis (CATPCA), discriminant analysis, machine learning algorithms, and artificial neural networks. This integrated methodological approach enables the combined use of quantitative and qualitative data and facilitates the investigation of complex relationships between the various dimensions of corporate responsibility and the financial and organisational characteristics of firms. The findings indicate that the level of corporate responsibility is associated with firms’ financial, non-financial, and structural characteristics, although the relative importance of individual factors varies across the models examined. Variables such as total sales, total assets, number of employees, the quality of corporate reporting, and industry sector emerge as significant determinants in individual analyses. The findings also highlight the importance of corporate governance, transparency, and the systematic disclosure of non-financial information, while internally oriented CSR practices, particularly those related to human resources, are associated with corporate assessment and recognition. The analysis further identifies sectoral differences, highlighting industry sector as an important factor in interpreting CSR performance. A central methodological contribution of the dissertation is the development and empirical application of the Total CSR Z-Score, which integrates different dimensions of corporate responsibility into a single composite measure, thereby enabling the comparative assessment and classification of firms according to their level of performance. For the specific sample and period examined, the comparative analysis of public- and private-sector companies indicates higher average performance among public-sector companies based on the corporate responsibility and sustainability measures employed. Cluster analysis further reveals differences between the two sectors, as well as indications of convergence in 2021. Overall, the dissertation contributes to the relevant literature by jointly examining Corporate Governance, Corporate Social Responsibility, Sustainability, and Corporate Reporting within an integrated empirical and methodological framework, and through the development and empirical application of the Total CSR Z-Score as a composite tool for measuring corporate responsibility. The findings underscore the importance of the quality, completeness, and comparability of financial and non-financial data and support the need for a transition from the fragmented recording and disclosure of individual initiatives towards a more systematic, measurable, and comparable assessment of corporate responsibility and sustainability. Further application and external validation of the Total CSR Z-Score across larger and more diverse samples could broaden its potential for both academic research and practical application.

Η Εταιρική Διακυβέρνηση (ΕΔ), η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ), η Βιωσιμότητα και η Εταιρική Πληροφόρηση αποτελούν αλληλένδετες διαστάσεις της σύγχρονης επιχειρηματικής λειτουργίας, οι οποίες συνδέονται με τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Η αυξανόμενη σημασία των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και διακυβερνητικών παραμέτρων (ESG), σε συνδυασμό με τις εξελισσόμενες κανονιστικές και πληροφοριακές απαιτήσεις, καθιστά αναγκαία όχι μόνο τη δημοσιοποίηση σχετικών πληροφοριών, αλλά και την ανάπτυξη αξιόπιστων, μετρήσιμων και συγκρίσιμων μεθόδων αξιολόγησης της εταιρικής υπευθυνότητας και βιωσιμότητας. Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η διερεύνηση της διασύνδεσης μεταξύ Εταιρικής Διακυβέρνησης, Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, Βιωσιμότητας και Εταιρικής Πληροφόρησης σε δείγμα των 100 μεγαλύτερων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Ειδικότερα, εξετάζονται οι σχέσεις των επιδόσεων ΕΚΕ με χρηματοοικονομικά, μη χρηματοοικονομικά και δομικά χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων, οι παράγοντες που συνδέονται με την εφαρμογή και τη δημοσιοποίηση σχετικών πρακτικών, οι κλαδικές διαφοροποιήσεις, καθώς και οι διαφορές μεταξύ επιχειρήσεων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, βασικό ερευνητικό στόχο αποτελεί η ποσοτικοποίηση του επιπέδου εταιρικής υπευθυνότητας και βιωσιμότητας και η ανάπτυξη ενός πρωτότυπου σύνθετου δείκτη αξιολόγησης, του Total CSR Z-Score. Η εμπειρική έρευνα βασίζεται σε χρηματοοικονομικά και μη χρηματοοικονομικά δεδομένα των επιχειρήσεων του δείγματος κατά την περίοδο 2019–2021. Για την επεξεργασία και ανάλυση των δεδομένων αξιοποιείται συνδυασμός στατιστικών και πολυμεταβλητών μεθόδων, ανάλυσης συστάδων, Categorical Principal Component Analysis (CATPCA), διακριτικής ανάλυσης, καθώς και αλγορίθμων μηχανικής μάθησης και τεχνητών νευρωνικών δικτύων. Η συνδυαστική αυτή μεθοδολογική προσέγγιση επιτρέπει την αξιοποίηση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων και τη διερεύνηση σύνθετων σχέσεων μεταξύ των επιμέρους διαστάσεων της εταιρικής υπευθυνότητας και των οικονομικών και οργανωτικών χαρακτηριστικών των επιχειρήσεων. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι το επίπεδο εταιρικής υπευθυνότητας συνδέεται με χρηματοοικονομικά, μη χρηματοοικονομικά και δομικά χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων, με τη σχετική σημασία των επιμέρους παραγόντων να διαφοροποιείται ανάλογα με το εξεταζόμενο μοντέλο. Μεταβλητές όπως οι συνολικές πωλήσεις, το ενεργητικό, ο αριθμός των εργαζομένων, η ποιότητα της εταιρικής πληροφόρησης και ο κλάδος οικονομικής δραστηριότητας αναδεικνύονται ως σημαντικοί προσδιοριστικοί παράγοντες σε επιμέρους αναλύσεις. Παράλληλα, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της εταιρικής διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της συστηματικής δημοσιοποίησης μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ενώ οι εσωτερικά προσανατολισμένες πρακτικές ΕΚΕ, ιδίως εκείνες που αφορούν το ανθρώπινο δυναμικό, συνδέονται με την αξιολόγηση και την αναγνώριση των επιχειρήσεων. Η ανάλυση καταγράφει επίσης κλαδικές διαφοροποιήσεις, αναδεικνύοντας τον κλάδο οικονομικής δραστηριότητας ως σημαντική παράμετρο για την ερμηνεία των επιδόσεων ΕΚΕ. Κεντρική μεθοδολογική συμβολή της διατριβής αποτελεί η ανάπτυξη και εμπειρική εφαρμογή του Total CSR Z-Score, μέσω του οποίου συντίθενται διαφορετικές διαστάσεις της εταιρικής υπευθυνότητας σε ένα ενιαίο μέτρο, επιτρέποντας τη συγκριτική αξιολόγηση και κατάταξη των επιχειρήσεων βάσει του επιπέδου επίδοσής τους. Η συγκριτική ανάλυση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα κατέδειξε, για το συγκεκριμένο δείγμα και την εξεταζόμενη περίοδο, υψηλότερες μέσες επιδόσεις των επιχειρήσεων του δημόσιου τομέα στους χρησιμοποιούμενους δείκτες εταιρικής υπευθυνότητας και βιωσιμότητας, ενώ η ανάλυση συστάδων ανέδειξε διαφοροποιήσεις μεταξύ των δύο τομέων και ενδείξεις σύγκλισης κατά το 2021. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει στη σχετική βιβλιογραφία μέσω της συνδυαστικής εξέτασης της Εταιρικής Διακυβέρνησης, της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, της Βιωσιμότητας και της Εταιρικής Πληροφόρησης σε ένα ενιαίο εμπειρικό και μεθοδολογικό πλαίσιο, καθώς και μέσω της ανάπτυξης και εμπειρικής εφαρμογής του Total CSR Z-Score ως σύνθετου εργαλείου μέτρησης της εταιρικής υπευθυνότητας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της ποιότητας, της πληρότητας και της συγκρισιμότητας των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών δεδομένων και υποστηρίζουν την ανάγκη μετάβασης από την αποσπασματική καταγραφή και δημοσιοποίηση δράσεων προς μια περισσότερο συστηματική, μετρήσιμη και συγκρίσιμη αξιολόγηση της εταιρικής υπευθυνότητας και βιωσιμότητας. Η περαιτέρω εφαρμογή και εξωτερική επικύρωση του Total CSR Z-Score σε μεγαλύτερα και διαφοροποιημένα δείγματα μπορεί να διευρύνει τις δυνατότητες επιστημονικής και πρακτικής αξιοποίησής του.