Η συγκρότηση της πόλης μέσα από την καθημερινή ζωή των γυναικών: όψεις από την Αθήνα την δεκαετία του 1940

Abstract

The thesis explores the formation of urban space in the city of Athens during the 1940s through women’s everyday lives. The aim is to point out aspects of women’s lived experience and through it the multiplicity of the urban experience. It focuses in women’s experiences, their practices and strategies as well as the spatiality of their movements and their social relations. Women’s urban experiences in the city’s public space as well as the home’s private sphere are integral to the transformation of Athens urban fabric. The thesis approaches everyday life as a privileged analytical terrain for studying the city, where social life unfolds and where women residents’ social relations and activities are materially and spatially embedded. The research draws on qualitative material including in-depth interviews with key informants, written testimonies, bibliographic and archival sources, as well as participant observation across a wide range of activities and events related to the period under study. The informants were young at the time of the research, and most had been involved in resistance activities. This study seeks to engage with researches that see gender as a critical analytical and interpretive category, situating itself within broader feminist approaches to space and the city. It aims to contribute to the recognition of women’s everyday lives as a vital component of urban history—particularly the often-overlooked histories of ordinary city residents—and to underscore the significance of their experiences and narratives in shaping and understanding urban space. These diverse and intersecting everyday practices, along with women’s spatial strategies, actively participate in the ongoing production and formation of the urban environment.

Η παρούσα διατριβή διερευνά τη συγκρότηση του αστικού χώρου της Αθήνας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 μέσα από την καθημερινή ζωή των γυναικών. Στόχος της έρευνας είναι να αναδείξει όψεις της εμπειρίας των γυναικών και μέσα από αυτήν την πολλαπλότητα της αστικής εμπειρίας. Εστιάζει στις εμπειρίες και τα βιώματα των γυναικών, τις πρακτικές και στρατηγικές που αναπτύσσουν, τη χωρικότητα των διαδρομών τους και των κοινωνικών τους σχέσεων. Οι αστικές εμπειρίες και τα βιώματα των γυναικών στον δημόσιο χώρο της πόλης αλλά και στον ιδιωτικό χώρο της κατοικίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της διαμόρφωσης της πόλης της Αθήνας. Η διατριβή εστιάζει στην καθημερινή ζωή ως προνομιακό χώρο για τη μελέτη της πόλης, όπου εξελίσσεται η κοινωνική ζωή, οι κοινωνικές σχέσεις και οι δραστηριότητες των γυναικών κατοίκων. Η έρευνα αντλεί υλικό από συνεντεύξεις με προνομιακές πληροφορήτριες, γραπτές μαρτυρίες, βιβλιογραφική και αρχειακή έρευνα, συμμετοχική παρατήρηση σε πληθώρα δράσεων και εκδηλώσεων που αφορούσαν την περίοδο της έρευνας. Οι πληροφορήτριές μου την περίοδο της έρευνας ήταν νέες σε ηλικία και οι περισσότερες είχαν αναπτύξει αντιστασιακή δράση. Η μελέτη αυτή επιθυμεί να συνομιλήσει με μια σειρά επιστημονικών ερευνών που τονίζουν τη σημασία του φύλου ως αναλυτικού και ερμηνευτικού εργαλείου και σε μια γενικότερη φεμινιστική προσέγγιση για τον χώρο και την πόλη. Επιχειρεί να συμβάλλει στην ανάδειξη της καθημερινής ζωής των γυναικών ως κομμάτι της ιστορίας των απλών κατοίκων της πόλης που συχνά μένει στην αφάνεια και τη σημασία των βιωμάτων και των ιστοριών τους στη συγκρότηση και κατανόηση της πόλης. Οι διαφορετικές και διαπλεκόμενες αυτές καθημερινότητες και οι χωρικές πρακτικές των γυναικών διαμορφώνουν τον διαρκώς μεταβαλλόμενο αστικό χώρο.