Ο σχολικός τουρισμός ως μέσο αξιοποίησης του τοπικού πολιτισμικού κεφαλαίου και η σημασία του στην εκπαίδευση και την τοπική ανάπτυξη

Abstract

Educational tourism refers to a wide range of participants, from young students to senior travelers, whose main or secondary travel motivation is education. For students the primary purpose is education, whereas adults are usually interested mainly in touring. School tourism, a subcategory of educational tourism, refers to every organized student transfer in groups or as an entire school unit (few-hour or all-day field trips, educational excursions with overnight stays), which is implemented according to school curricula and fulfil the required educational, pedagogical, entertaining and socializing purposes. Despite the fact that educational field trips are an essential part of school life and their importance is increasingly recognized internationally, there are very few research studies about school tourism. Especially in Greek bibliography such studies are very rare. This dissertation attempts to fill this gap in bibliography and its purpose is to utilize the information from primary school teachers’ interviews, parents’ statements of students within this age group, the author’s educational experience and the available research data and analyze how field trips and educational excursions contribute to students’ education, not only by facilitating and supporting the learning process, but by developing students’ personalities as well. The importance of experiential learning is highlighted and environmental and museum education are approached as innovative interventions, which introduce new forms of education, while promoting educational activities off-campus and leading to students’ interactive participation on field. Furthermore, this dissertation aims to examine how school tourism can be the means to utilize and accent the local culture, as the students that participate in such activities can be visitors-tourists at times and other times serve as "hosts”, contributing in all cases in promoting a specific location and its local growth.

O εκπαιδευτικός τουρισμός περιλαμβάνει ένα μεγάλο πληθυσμιακό φάσμα συμμετεχόντων, από μικρούς μαθητές μέχρι ηλικιωμένους εκδρομείς, οι οποίοι έχουν ως κύριο ή δευτερεύον κίνητρο την εκπαίδευση ή τη μάθηση. Στην περίπτωση των μαθητών η εκπαίδευση αποτελεί τον πρώτο στόχο, ενώ στην περίπτωση των ενηλίκων ο πρώτος στόχος συνήθως είναι ο τουρισμός. Ο σχολικός τουρισμός είναι μία υποκατηγορία του εκπαιδευτικού τουρισμού και με τον όρο αυτό εννοείται κάθε οργανωμένη μετακίνηση μέρους ή του συνόλου των μαθητών μιας σχολικής μονάδας (εκπαιδευτική επίσκεψη, εκπαιδευτική εκδρομή ολιγόωρη, ολοήμερη ή με διανυκτέρευση), που πραγματοποιείται στο πλαίσιο συμμετοχής ή υλοποίησης σχολικών προγραμμάτων και έχει στόχο εκπαιδευτικό, παιδαγωγικό, ψυχαγωγικό και κοινωνικοποιητικό. Παρόλο που οι εκπαιδευτικές εκδρομές αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής ζωής και η σημασία τους αναγνωρίζεται διεθνώς όλο και περισσότερο, λίγες είναι οι έρευνες που αφορούν τον σχολικό τουρισμό. Ειδικά στην ελληνική βιβλιογραφία είναι σπάνιες αντίστοιχες μελέτες.Η παρούσα διδακτορική διατριβή προσπαθεί να καλύψει αυτό το κενό και έχει ως σκοπό, μέσα από τις συνεντεύξεις εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και γονέων μαθητών αντίστοιχων ηλικιών, την εκπαιδευτική εμπειρία του γράφοντα και τη μελέτη της βιβλιογραφίας, να διερευνήσει τη συμβολή των εκπαιδευτικών εκδρομών και επισκέψεων στην εκπαίδευση των μαθητών, τόσο ως υποστηρικτικό μέσο στη διαδικασία της μάθησης, όσο και στην ολόπλευρη ανάπτυξη των προσωπικοτήτων των μαθητών. Αναδεικνύεται η σημασία της βιωματικής μάθησης και προσεγγίζονται η περιβαλλοντική εκπαίδευση και η μουσειακή αγωγή ως καινοτόμες παρεμβάσεις που εισάγουν νέες μορφές διδασκαλίας, προωθώντας παράλληλα τις εκπαιδευτικές δράσεις εκτός του σχολείου και οδηγώντας στην ενεργητική συμμετοχή των μαθητών στο επισκέψιμο πεδίο. Επίσης, η διατριβή έχει πρόθεση να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίον ο σχολικός τουρισμός μπορεί να αποτελέσει το μέσο για την αξιοποίηση και ανάδειξη του τοπικού πολιτισμικού κεφαλαίου, καθώς οι μαθητές που συμμετέχουν σε αυτές τις δράσεις γίνονται, από τη μια μεριά, οι επισκέπτες-τουρίστες και από την άλλη μπορούν να βρεθούν στη θέση του «οικοδεσπότη», συμβάλλοντας και στις δύο περιπτώσεις στην προβολή ενός μέρους και την τοπική ανάπτυξη.