Edmonde Charles-Roux et ses biographies de personnages hors du commun

Abstract

This doctoral thesis deals with the fictionalized biographies of exceptional persons by Edmonde Charles-Roux, journalist and writer, winner of the Prix Goncourt in 1966 for her novel Oublier Palerme. First, we examined Charles-Roux's major works, namely the biography of the famous modiste Coco Chanel and that of the explorer, journalist and writer Isabelle Eberhardt. In a second part, we presented the fictionalized historical biography of the Spanish prince and captain general Don Juan de Austria, illegitimate son of Charles V, the French adaptation of the autobiographical work written directly in English by Fulco di Verdura, jeweler and collaborator of Coco Chanel, and the album that Charles-Roux wrote in tribute to her husband Gaston Defferre, politician and mayor of Marseille for more than thirty years. Finally, we have shown that Charles-Roux's novels, Oublier Palerme and Elle, Adrienne, show influences from the biographical genre in which the writer excelled. In order to critically study the biographies of Charles-Roux, we have examined the writer's mode of work, her sources and the use she makes of them, while comparing the works in question with biographies of other writers concerning the same persons and taking into account intertextual perspectives.

Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται τις μυθιστορηματικές βιογραφίες ξεχωριστών προσωπικοτήτων της Edmonde Charles-Roux, δημοσιογράφου και συγγραφέως βραβευμένης με το Prix Goncourt το 1966 για το μυθιστόρημα Oublier Palerme. Εξετάζονται κατ’ αρχάς τα κύρια έργα της Charles-Roux, δηλαδή οι βιογραφίες της διάσημης σχεδιάστριας μόδας Coco Chanel και της εξερευνήτριας, δημοσιογράφου και συγγραφέως Isabelle Eberhardt. Στη συνέχεια παρουσιάζονται η μυθιστορηματική ιστορική βιογραφία του ισπανού πρίγκιπα και στρατηγού Δον Χουάν της Αυστρίας, νόθου γιου του Κάρολου Κουίντου, η διασκευή σε γαλλική γλώσσα του αυτοβιογραφικού έργου που συνέταξε απ’ ευθείας στα αγγλικά ο Fulco di Verdura, κοσμηματοπώλης και συνεργάτης της Coco Chanel και το άλμπουμ που έγραψε η Charles-Roux προς τιμή του συζύγου της Gaston Deferre, πολιτικό και επί τριακονταετία δήμαρχο της Μασσαλίας. Τέλος, καταδεικνύεται πως και τα μυθιστορήματα της Charles-Roux Oublier Palerme και Elle, Adrienne εμφανίζουν επιρροές από το βιογραφικό είδος στο οποίο διέπρεψε η συγγραφέας. Για την κριτική αποτίμηση των βιογραφιών της Charles-Roux, διερευνήσαμε τον τρόπο με τον οποίο εργάστηκε η συγγραφέας, τις πηγές τις οποίες χρησιμοποίησε και πώς τις αξιοποίησε, παραλληλίζοντας τα υπό μελέτη έργα με άλλες βιογραφίες για τα ίδια πρόσωπα, λαμβάνοντας υπόψη τις διακειμενικές προεκτάσεις.

La présente thèse de Doctorat traite des biographies romancées de personnages hors du commun d’Edmonde Charles-Roux, journaliste et écrivaine, lauréate du prix Goncourt en 1966 pour son roman Oublier Palerme. Dans un premier temps, nous avons examiné les œuvres majeures de Charles-Roux, soit la biographie de la célèbre modiste Coco Chanel et celle de l’exploratrice, journaliste et écrivaine Isabelle Eberhardt. Dans un deuxième temps, nous avons présenté la biographie historique romancée du prince espagnol et capitaine général Don Juan d’Autriche, fils illégitime de Charles Quint, l’adaptation en français de l’œuvre autobiographique écrite directement en anglais par Fulco di Verdura, joaillier et collaborateur de Coco Chanel, et l’album que Charles-Roux a écrit en hommage à son époux Gaston Defferre, homme politique et maire de Marseille durant plus d’une trentaine d’années. Enfin, nous avons montré que les romans de Charles-Roux, Oublier Palerme et Elle, Adrienne manifestent des influences du genre biographique dans lequel l’écrivaine a excellé. Afin de procéder à l’examen critique des biographies de Charles-Roux, nous avons étudié le mode de travail de l’écrivaine, ses sources et l’usage qu’elle en fait, tout en mettant en parallèle les œuvres en question avec des biographies d’autres écrivains concernant les mêmes personnages et en tenant compte des perspectives intertextuelles.