An investigation of Iron Age to Classical animal bone deposits in northern Greece (Macedonia): Argilos, Karabournaki and Kastri Thassos

Abstract

Over the past decades, the zooarchaeological research in the Macedonian region of Northern Greece, has mostly focused on materials from Neolithic and Bronze Age sites. Thus, the available data render our understanding of animal husbandry in the Early Iron Age, Archaic and Classical periods in this area rather fragmentary. This doctoral research aims to address these gaps, investigating – for the first time as a whole – the issue of animal husbandry, a crucial domain of the primary economy, in the region of Macedonia from the Early Iron Age to the Classical era. The study is based on primary datasets of animal bones remains recovered from three well-excavated settlements, two in the mainland (Argilos, Karabournaki) and one in the island of Thassos (Kastri). The analysed data provide an opportunity to explore the animal exploitation in these three settlements, investigating animal management; cooking techniques; consumption and discard strategies, having first disentangled all potential depositional pathways to the formation of the sample assemblage. Additionally, the data are compared to the available published data from the Macedonian region in order to enlighten the peculiarities of each assemblage in relation to the management of domestic and wild fauna. Moreover, relevant paleoenvironmental and isotopic analyses have triggered a vivid discussion regarding the extent to which the environment affected the animal herding and feeding strategies in this area.The management strategies of the main domestics in the area under study, suggest a rather heterogenous profile between the settlements, most probably due to the economic priorities, the regional environmental conditions, and the geomorphological restrictions. The nutritional and the raw material needs were complemented by the exploitation of the wild fauna, including a variety of both terrestrial and marine species. Similar carcass and discarding practices were observed within all settlements, revealing aspects of intra-communal organization. Moreover, during the Archaic and Classical era, common practices in animal burials suggest the existence of somehow common perceptions among the local societies, however, in terms of ritual sacrifices, seemed to be a distinct differentiation between the population groups.The results are discussed in the frame of the Aegean basin, contributing to the ongoing discussion regarding animal management, the mobility of livestock husbandry, the degree of integration between herding and arable farming, the Olympic sacrifice, and the exploitation of natural resources during the first seven centuries of the first millennium BC.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η ζωοαρχαιολογική έρευνα στη Βόρεια Ελλάδα (Μακεδονία) έχει επικεντρωθεί κυρίως σε υλικά από θέσεις της Νεολιθικής και της Εποχής του Χαλκού. Έτσι, τα διαθέσιμα δεδομένα καθιστούν την κατανόηση της κτηνοτροφίας κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, την Αρχαϊκή και την Κλασική περίοδο στην περιοχή αυτή μάλλον αποσπασματική. Η παρούσα διδακτορική έρευνα στοχεύει να καλύψει αυτά τα κενά, διερευνώντας -για πρώτη φορά συνολικά- το ζήτημα της κτηνοτροφίας, ενός κρίσιμου τομέα της πρωτογενούς οικονομίας, στην περιοχή της Μακεδονίας από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου έως την Κλασική εποχή. Η μελέτη βασίζεται σε πρωτογενή σύνολα δεδομένων υπολειμμάτων οστών ζώων από τρεις καλά ανασκαμμένους οικισμούς, δύο στην ηπειρωτική χώρα (Άργιλος, Καραμπουρνάκι) και έναν στο νησί της Θάσου (Καστρί). Τα δεδομένα που αναλύθηκαν παρέχουν την ευκαιρία να διερευνηθεί η εκμετάλλευση των ζώων σε αυτούς τους τρεις οικισμούς, διερευνώντας τη διαχείριση των ζώων, τις τεχνικές μαγειρέματος και τις στρατηγικές κατανάλωσης και απόρριψης, έχοντας πρώτα διαχωρίσει όλες τις πιθανούς τρόπου απόθεσης για το σχηματισμό του συνόλου των δειγμάτων. Επιπλέον, τα δεδομένα συγκρίνονται με τα διαθέσιμα δημοσιευμένα δεδομένα από την περιοχή της Μακεδονίας, προκειμένου να διαφωτιστούν οι ιδιαιτερότητες κάθε συνόλου σε σχέση με τη διαχείριση της οικόσιτης και άγριας πανίδας. Επιπλέον, οι σχετικές παλαιοπεριβαλλοντικές και ισοτοπικές αναλύσεις συμβάλουν στη συζήτηση σχετικά με τον βαθμό στον οποίο το περιβάλλον επηρέασε τις στρατηγικές εκτροφής και διατροφής των ζώων στην περιοχή αυτή.Οι στρατηγικές διαχείρισης των κυριότερων οικισμών στην υπό μελέτη περιοχή υποδηλώνουν ένα μάλλον ετερογενές προφίλ μεταξύ των οικισμών, πιθανότατα λόγω των οικονομικών προτεραιοτήτων, των περιφερειακών περιβαλλοντικών συνθηκών και των γεωμορφολογικών περιορισμών. Οι διατροφικές ανάγκες και οι ανάγκες σε πρώτες ύλες συμπληρώνονταν από την εκμετάλλευση της άγριας πανίδας, η οποία περιελάμβανε μια ποικιλία χερσαίων και θαλάσσιων ειδών. Σε όλους τους οικισμούς παρατηρήθηκαν παρόμοιες πρακτικές διαχείρισης του σφάγιου και απόρριψης, αποκαλύπτοντας πτυχές της ενδοκοινοτικής οργάνωσης. Επιπλέον, κατά την Αρχαϊκή και Κλασική εποχή, οι κοινές πρακτικές στις ταφές ζώων υποδηλώνουν την ύπαρξη κατά κάποιο τρόπο κοινών αντιλήψεων μεταξύ των τοπικών κοινωνιών, ωστόσο, όσον αφορά τις τελετουργικές θυσίες, φάνηκε να υπάρχει μια ευδιάκριτη διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμιακών ομάδων.Τα αποτελέσματα συζητούνται στο πλαίσιο της λεκάνης του Αιγαίου, συμβάλλοντας στη συνεχιζόμενη συζήτηση σχετικά με τη διαχείριση των ζώων, την κινητικότητα της κτηνοτροφίας, το βαθμό ενσωμάτωσης μεταξύ κτηνοτροφίας και γεωργίας, τις ολυμπιακές θυσίες και την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων κατά τους πρώτους επτά αιώνες της πρώτης χιλιετίας π.Χ.

Au cours des dernières décennies, la recherche zooarchéologique en Macédoine, dans le nord de la Grèce, s’est principalement concentrée sur des matériaux provenant de sites du Néolithique et de l’Âge du Bronze. Ainsi, les données disponibles rendent notre compréhension de l’élevage au premier âge du Fer et aux périodes archaïque et classique dans cette région assez fragmentaire. Cette recherche doctorale vise à combler ces lacunes, en étudiant — pour la première fois dans son ensemble — la question de l’élevage, un domaine crucial de l’économie primaire, en Macédoine du premier âge du Fer à l’époque classique. L’étude est basée sur des ensembles de données primaires de restes d’ossements animaux récupérés dans trois établissements bien fouillés, deux sur le continent (Argilos, Karabournaki) et un sur l’île de Thassos (Kastri). Les données analysées permettent d’explorer l’exploitation animale dans ces trois établissements, en étudiant la gestion des animaux, les techniques de cuisson de la viande et les stratégies de consommation et de rejet, après avoir reconstitué tous les modes de dépôt potentiels ayant abouti à la formation des assemblages. De plus, les données sont comparées aux données publiées pour la Grèce du Nord afin d’éclairer les particularités de chaque assemblage par rapport à la gestion de la faune domestique et sauvage. Les résultats permettent d'alimenter les discussions animées qu'ont déclenché de récentes analyses paléoenvironnementales et isotopiques sur la question de savoir dans quelle mesure l’environnement a affecté les stratégies d’élevage et d’alimentation des animaux dans cette région. Les stratégies de gestion des principaux animaux domestiques en Macédoine mises en évidence par ce travail suggèrent un profil plutôt hétérogène entre les établissements, très probablement en raison des différentes priorités économiques, conditions environnementales régionales et contraintes géomorphologiques. Il s'avère cependant que les besoins nutritionnels et en matières premières ont été complétés partout par l’exploitation de la faune sauvage, comprenant une variété d’espèces terrestres et marines. Des pratiques similaires d’élimination des carcasses et des déchets sont également attestées dans tous les sites, révélant des aspects de l’organisation intracommunautaire. De plus, durant l’ère archaïque et classique, les pratiques d’enterrement des animaux suggèrent l’existence de conceptions communes parmi les sociétés locales, sauf en matière de sacrifice rituelles, où il semble y avoir une différenciation marquée entre les divers groupes de population. Pour terminer, les résultats obtenus pour la Macédoine au cours des sept premiers siècles du premier millénaire avant J.-C. sont discutés dans le cadre plus vaste du bassin égéen. Ils contribuent ainsi à la discussion des problématiques actuelles, soit générales comme l'exploitation des ressources naturelles, la gestion des animaux, la mobilité de l'élevage, le degré d'intégration entre élevage et agriculture, soit spécifiques, comme la question du sacrifice olympique.