Θεραπευτικές δυνατότητες ανάνηψης του οσφρητικού συστήματος μετά από ιογενείς λοιμώξεις με τη χρήση οσφρητικής εκπαίδευσης και ο ρόλος του όγκου οσφρητικού βολβού ως δείκτης οσφρητικής βελτίωσης

Abstract

Purpose: 1. To compare the efficacy of classic olfactory training (OT) scheme (4 odours) in short and long term 2. To assess if the addition of an oral course of methylprednisolone before OT improves the results of OT and 3. To compare classic olfactory training (OT) scheme with an extended scheme of 8 odours based on Castro’s odor map in patients with post-infectious olfactory dysfunction (PIOD). Methods: In total 211 patients with PIOD included, 53 followed the classic OT and 48 the extended OT scheme for 16 weeks, 78 followed classic OT combined with oral steroids, and 32 followed classic OT for 52 weeks. All patients examined with the Sniffin’ Sticks battery test during the treatment period and 50 of them had additionally olfactory bulb volumetrics at baseline, 16 and 52 weeks. Results: 1. Classic OT for 16 weeks sustains its positive effect at 52 weeks and did not differ significantly from the long-term OT as measured with TDI score and OB volumetrics. However, TDI scores present a slight tendency to decline over time when patients follow a short-term OT course.2. Oral steroids improved 19.23% of patients (n = 15). History, clinical evaluation, imaging, and laboratory tests identified an inflammatory background in half of them (n = 8). The remaining 7 had no findings of nasal inflammation, and all had a relatively short history of olfactory dysfunction. Both groups (with and without steroids) significantly improved in olfactory testing results at the end of the olfactory training scheme without significant difference between them indicating that the oral steroid course did not change the history of the disease.3. Comparison of olfactory test results did not show any difference between OT with 4 and 8 odours a fact in agreement with the OB volumetrics. The convex shape of OB showed higher test results compared with non-convex with significantly better improvement after treatment regardless the type of OT. The extended OT group presented significantly higher adherence of patients than this of classical OT. Conclusion: OT is part of current treatment of PIOD patients with well-established efficacy. Long-term OT present slightly better results but not significantly higher than short-term OT. The latter sustains its positive effect at least for a year. Oral steroids course was beneficial for a relatively low percentage of patients with the half of them having an inflammatory background. Oral steroids did not change the course of the disease as the comparison of groups having OT with and without oral steroids did not differ at the end of the treatment period. OT results seem not to be related with the number of items used but the adherence of patients seems to be higher when the proposed OT scheme contains more than 4 items.

Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι σε ασθενείς με οσφρητικές διαταραχές μετά από ιογενή λοίμωξη αναπνευστικού 1. να συγκριθεί η βραχυπρόθεσμη (16 εβδομάδων) με την μακροπρόθεσμη (52 εβδομάδων) οσφρητική εκπαίδευση, 2. να διευκρινιστεί αν η προσθήκη ενός από του στόματος σχήματος στεροειδών πριν την έναρξη της οσφρητικής εκπαίδευσης βελτιώνει τα αποτελέσματα αυτής και 3. να συγκριθεί η κλασική οσφρητική εκπαίδευση 4 οσμών (COT) με ένα πιο διευρυμένο σχήμα 8 οσμών (ΕΟΤ), βασισμένο στον χάρτη οσμών των Castro et al. Υλικό – Μέθοδοι: Συγκεντρώθηκαν συνολικά 211 ασθενείς με οσφρητικές διαταραχές μετά από ιογενή λοίμωξη. 53 ασθενείς ακολούθησαν την κλασική οσφρητική εκπαίδευση και 48 ασθενείς τη διευρυμένη οσφρητική εκπαίδευση (ΕΟΤ) για 16 εβδομάδες, 78 έλαβαν από του στόματος στεροειδή και κατόπιν ακολούθησαν οσφρητική εκπαίδευση για 16 εβδομάδες ενώ 32 ασθενείς ακολούθησαν οσφρητική εκπαίδευση για 52 εβδομάδες. Όλοι οι ασθενείς εξετάστηκαν με sniffin’ sticks και 50 από αυτούς έκαναν επιπρόσθετα MRI προς ογκομέτρηση οσφρητικού βολβού στις 0,16 και 52 εβδομάδες. Αποτελέσματα: 1. Η κλασική οσφρητική εκπαίδευση διάρκειας 16 εβδομάδων διατηρεί το θετικό της όφελος στις 52 εβδομάδες (1 έτος) και δε διαφοροποιήθηκε σημαντικά από τη μακροπρόθεσμη ΟΕ των 52 εβδομάδων όπως εκτιμήθηκε από τα TDI scores και την ογκομέτρηση του οσφρητικού βολβού. Παρόλα αυτά στους ασθενείς που ακολούθησαν τη βραχυπρόθεσμη θεραπεία τα TDI scores παρουσιάζουν μια ήπια τάση να μειώνονται με την πάροδο του χρόνο. 2. Τα από το στόματος στεροειδή βελτίωσαν το 19.23% των ασθενών (n=15). To ατομικό αναμνηστικό, η κλινική αξιολόγηση, ο απεικονιστικός και εργαστηριακός έλεγχος ανέδειξε ένα φλεγμονώδες υπόβαθρο στους μισούς από αυτούς (n=8). Οι υπόλοιποι 7 δεν είχαν ένδειξη ρινικής φλεγμονής και όλοι είχαν σχετικά πρόσφατο ιστορικό εμφάνισης της οσφρητικής διαταραχής. Και οι 2 ομάδες (με ή χωρίς λήψη στεροειδών) εμφάνισαν σημαντική βελτίωση της οσφρητικής τους λειτουργίας μετά το πέρας της οσφρητικής εκπαίδευσης χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ τους αποδεικνύοντας ότι τα στεροειδή δεν τροποποίησαν την πορεία της νόσου. 3. Η σύγκριση των αποτελεσμάτων των οσφρητικών τεστ ανάμεσα στην οσφρητική εκπαίδευση 4 και 8 οσμών δεν έδειξε καμία σημαντική διαφορά. Σε συμφωνία ήρθαν και τα αποτελέσματα του όγκου του οσφρητικού βολβού. Οι κυρτόσχημοι οσφρητικοί βολβοί παρουσίασαν υψηλότερες τιμές οσφρητικών σκορ συγκριτικά με τους μη κυρτόσχημους με εξίσου σημαντική βελτίωση και μετά τη θεραπεία ανεξάρτητως σχήματος που ακολουθήθηκε. Η ομάδα με το διευρυμένο σχήμα 8 οσμών επέδειξε σημαντικά καλύτερη συμμόρφωση συγκριτικά με την ομάδα που ακολούθησε το κλασικό σχήμα των 4 οσμών. Συμπεράσματα: Η οσφρητική εκπαίδευση είναι μέρος της τρέχουσας θεραπείας των ασθενών με μεταλοιμώδεις οσφρητικές διαταραχές με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Η μακροπρόθεσμη θεραπεία (52 εβδομάδων) παρουσιάζει ελάχιστα καλύτερα αποτελέσματα αλλά όχι στατιστικά σημαντικά υψηλότερα από τη βραχυπρόθεσμη (16 εβδομάδων). Η βραχυπρόθεσμη θεραπεία διατηρεί τη θετική επίδραση της στην οσφρητική λειτουργία για τουλάχιστον ένα έτος. Τα στεροειδή δεν άλλαξαν την πορεία της νόσου συγκρίνοντας τις 2 ομάδες (στεροειδή+οσφρητική εκπαίδευση vs οσφρητική εκπαίδευση) στο πέρας της θεραπείας. Η αποτελεσματικότητα της οσφρητικής εκπαίδευσης δε φαίνεται να σχετίζεται με τον αριθμό των οσμών που περιέχει ωστόσο η συμμόρφωση των ασθενών φαίνεται να είναι καλύτερη όταν αυτή περιέχει παραπάνω από 4 οσμές.