Εθνογραφία στα όρια: άστεγοι στους δρόμους της Θεσσαλονίκης

Abstract

This doctoral thesis focuses on the ethnographic presentation and anthropological approach to the daily life of the homeless who live on the streets of Thessaloniki. With reference to the voice, that is, the speech, of the homeless people themselves, the issue of their visibility or invisibility is attempted, their continuous struggle for their physical survival, the practices they follow in their everyday life, their eating habits, the relationships they develop with each other as well as with those who have a permanent accommodation. Issues related to the insecurity of street life, health problems they arise, the difficulties in ensuring even the basics of personal hygiene and cleanliness and the perceptions of abusing the public space. The dissertation also discusses the importance and role of temporary and permanent homeless accommodation structures, their mode of operation and the perceptions the homeless hold about them. Ethnographic examples present the lives of homeless in these structures and the problem they face as temporary housed. Finally, dissertation discusses some methodological issues and research concerns related to the obstacles, boundaries and dilemmas faced in attempting a fieldwork research among homeless.

Η παρούσα διατριβή εστιάζει στην εθνογραφική παρουσίαση και την ανθρωπολογική προσέγγιση της καθημερινής ζωής των αστέγων που διαβιούν στους δρόμους της πόλης της Θεσσαλονίκης. Με σημείο αναφοράς την φωνή, δηλαδή τον λόγο, των ίδιων των άστεγων ανθρώπων επιχειρείται η ανάδειξη του ζητήματος της ορατότητας ή αορατότητας αυτών, του αέναου αγώνα τους για την φυσική τους επιβίωση, των πρακτικών που ακολουθούν στην καθημερινή τους ζωή, των διατροφικών τους συνηθειών, των σχέσεων που αναπτύσσουν μεταξύ τους αλλά και με τους στεγασμένους συνανθρώπους τους. Ιδιαίτερα θίγονται ζητήματα που σχετίζονται με την ανασφάλεια της ζωής στο δρόμο, τα προβλήματα υγείας που μπορούν να προκύψουν, τις δυσκολίες διασφάλισης μιας έστω και υποτυπώδους προσωπικής υγιεινής και καθαριότητας, τις αντιλήψεις περί κατάχρησης του δημοσίου χώρου αλλά και τον φόβο των αστέγων να συνηθίσουν την άστεγη ζωή τους τόσο πολύ που να θεωρείται σχεδόν αδύνατη η ενδεχόμενη επαναφορά στην πρότερη στεγασμένη τους ζωή. Επίσης, στη διατριβή συζητούνται η σημασία και ο ρόλος των προσωρινών και μόνιμων δομών φιλοξενίας αστέγων, ο τρόπος λειτουργίας τους και οι αντιλήψεις που έχουν για αυτές και τη χρησιμότητά τους οι ίδιοι οι φιλοξενούμενοι-άστεγοι. Παρουσιάζεται η ζωή τους εντός των δομών αυτών και τα προβλήματα που αυτοί αντιμετωπίζουν ως περιστασιακά στεγασμένοι. Τέλος, σημαντικό μέρος της διατριβής είναι αφιερωμένο σε μεθοδολογικά ζητήματα και ερευνητικούς προβληματισμούς που σχετίζονται με τα εμπόδια, τα όρια και τα διλήμματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος όποιος επιχειρεί μια έρευνα πεδίου για το φαινόμενο της αστεγίας.