Ο ρόλος της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων με 18-φθόριο-δεσοξυ-γλυκόζη (18F-FDG PET/CT) στη διαχείριση ασθενών με σαρκοείδωση και θωρακική νόσο

Abstract

In this thesis we study the possible utility of 18F-fluoro-2-deoxyglucose positron-emission tomography/computed-tomography (18F-FDG-PET/CT) in the evaluation of lung sarcoidosis. In sarcoidosis progressive pulmonary disease affects prognosis. Pulmonary disease activity estimated by classic means poorly predicts severity and progressiveness. 18F-FDG-PET/CT estimates pulmonary activity by inflammatory-cells metabolism. We aimed to investigate pulmonary sarcoidosis by the 18F-FDG-PET/CT and evaluate the role of total lesion glycolysis (TLG) value, as an index quantifying the whole burden of lung inflammation. From a Greek cohort of 195 sarcoidosis patients, 87 were identified with lung increased 18F-FDG uptake and further studied. Visualizing lung by 18F-FDG-PET/CT identified new imaging patterns and revealed activity in all Scadding stages. Ever-smokers presented significantly higher TLG and lower diffusing capacity of lung for carbon monoxide (DLCO) values compared to never-smokers. However, the TLG value did not correlate with functional indices and did not differ between symptomatic and non-symptomatic patients. Among treatment naïve patients, TLG did not differ significantly in those requiring therapy compared to those remained off. In conclusion, 18F-FDG PET/CT improved imaging and detection of pulmonary involvement and through TLG value revealed the deleterious effect of smoking. The fact that the TLG neither detected patients with clinical symptoms and functional impairment nor identified those requiring treatment once again confirms that in pulmonary sarcoidosis the link between activity, severity and decision to treat still eludes us.

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή μελετάται η χρησιμότητα ή μη της Τομογραφίας Εκπομπής Ποζιτρονίων/Αξονικής Τομογραφίας (PET/CT) με το ραφιοφάρμακο 18-φθόριο-δεσοξυ-γλυκόζη (18F-FDG) στη νόσο της σαρκοείδωσης και συγκεκριμένα στην πνευμονική νόσο. Στη σαρκοείδωση, η προοδευτική εξέλιξη της πνευμονικής νόσου είναι γνωστό ότι επηρεάζει την πρόγνωση. Οι κλασικοί τρόποι προσδιορισμού της ενεργότητας της πνευμονικής νόσου ελάχιστα μπορούν να προβλέψουν την σοβαρότητα και την πρόοδο της νόσου. Η απεικόνιση με 18F-FDG-PET/CT μπορεί να αξιολογήσει την ενεργότητα της πνευμονικής νόσου μέσω της εκτίμησης του μεταβολισμού των κυττάρων φλεγμονής. Ο σκοπός της μελέτης είναι να διερευνήσουμε την πνευμονική νόσο μέσω της απεικόνισης με 18F-FDG-PET/CT και να προσδιορίσουμε τον πιθανό ρόλο του δείκτη ολικής γλυκόλυσης (TLG), ως έναν ποσοτικό δείκτη προσδιορισμού του συνολικού εύρους φλεγμονής της πνευμονικής σαρκοείδωσης. Από ένα σύνολο 195 Ελλήνων ασθενών με διαγνωσμένη σαρκοείδωση, επιλέχθηκαν 87 ασθενείς για περαιτέρω μελέτη, οι οποίοι παρουσίαζαν αυξημένη πρόσληψη της 18F-FDG στο πνευμονικό παρέγχυμα. Απεικονίζοντας την ενεργότητα της πνευμονικής νόσου μέσω 18F-FDG-PET/CT αναγνωρίσαμε νέα πρότυπα απεικόνισης και αποκαλύψαμε τη μεταβολική δραστηριότητα στα διάφορα στάδια της νόσου (Scadding stages). Οι καπνιστές (πρώην ή νυν) παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερες τιμές του δείκτη TLG και χαμηλότερες τιμές της διαχυτικής ικανότητας των πνευμόνων, όπως αυτή μετράται μέσω του δείκτη DLCO (Diffusing capacity of lung for carbon monoxide), συγκριτικά με τους μη καπνιστές. Ωστόσο, ο δείκτης TLG δεν παρουσίασε κάποια συσχέτιση με τους λειτουργικούς δείκτες και δεν παρουσίασε σημαντική διαφορά μεταξύ των ασθενών με συμπτωματολογία ή χωρίς. Μεταξύ των ασθενών που δεν έλαβαν ποτέ ειδική θεραπευτική αγωγή, ο δείκτης TLG δεν διέφερε σημαντικά ανάμεσα σε εκείνους για τους οποίους απαιτούνταν ειδική θεραπεία συγκριτικά με εκείνους που δεν έλαβαν καμία θεραπευτική αγωγή. Συμπερασματικά, η 18F-FDG-PET/CT βελτίωσε σημαντικά την απεικόνιση και την ανάδειξη της ενεργότητας της πνευμονικής νόσου στην σαρκοείδωση, ενώ μέσω του δείκτη TLG αποκάλυψε την επιβλαβή επίδραση του καπνίσματος. Το γεγονός ότι ο δείκτης TLG δεν μπόρεσε να διακρίνει τους ασθενείς με κλινική συμπτωματολογία και λειτουργική διαταραχή, αλλά ούτε και μπόρεσε να αναδείξει εκείνους τους ασθενείς που απαιτούνταν να ξεκινήσουν ειδική θεραπευτική αγωγή, μας επιβεβαιώνει ότι αναφορικά με την πνευμονική σαρκοείδωση, ακόμα μας διαφεύγει η συσχέτιση ανάμεσα στην ενεργότητα και σοβαρότητα της νόσου από τη μία και στην απόφαση για ειδική θεραπευτική αγωγή από την άλλη.